Món cá kho nổi tiếng từ vùng quê Chí Phèo

Nhắc đến làng Vũ Đại, nhiều người nhớ ngay đến vùng đất gắn với tác phẩm Chí Phèo của nhà văn Nam Cao. Nhưng bên cạnh giá trị văn học, nơi đây còn nổi tiếng với nghề kho cá truyền thống đã tồn tại hàng trăm năm.

Người dân địa phương quan niệm muốn có một niêu cá ngon thì phải chọn nguyên liệu kỹ lưỡng ngay từ đầu. Cá được dùng thường là cá trắm đen nuôi từ 3-5 năm, nặng từ 4-6kg. Thịt cá săn chắc, ít mỡ và không bị bở sau nhiều giờ kho.

Bí quyết nằm ở chiếc niêu đất và ngọn lửa suốt nhiều giờ

Cá được kho trong niêu đất nhiều giờ. Ảnh: Đình Huy

Điều tạo nên sự khác biệt của cá kho làng Vũ Đại chính là quy trình chế biến vô cùng công phu.

Cá được kho trong niêu đất lấy từ Nghệ An vì loại đất này chịu nhiệt tốt, ít nứt vỡ. Phía dưới là củi nhãn - loại củi cháy đều, cho nhiệt lượng ổn định. Người nấu phải liên tục canh lửa từ 12 đến 16 giờ, có nơi kho đến gần một ngày để cá chín nhừ mà vẫn giữ nguyên thớ thịt.

Gia vị cũng đều là những nguyên liệu truyền thống như riềng, gừng, hành khô, nước cốt cua đồng, nước mắm ngon, tiêu, ớt, nước cốt chanh... Tất cả hòa quyện tạo nên màu nâu cánh gián đẹp mắt cùng hương thơm đặc trưng không lẫn với bất kỳ món cá kho nào khác.

Khi hoàn thành, từng miếng cá chắc thịt, xương mềm, vị mặn ngọt hài hòa, thơm mùi riềng và nước mắm, ăn cùng cơm trắng nóng hổi là đủ làm nên một bữa cơm trọn vị.

Món ăn của sự kiên nhẫn và tinh thần gìn giữ nghề truyền thống

Điều khiến cá kho làng Vũ Đại trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở sự tỉ mỉ của người làm nghề. Một niêu cá có thể mất gần một ngày để hoàn thiện, đòi hỏi người nấu phải luôn túc trực bên bếp lửa.

Chính sự kỳ công ấy đã biến món ăn dân dã thành một sản phẩm mang giá trị văn hóa. Vào mỗi dịp Tết Nguyên đán hay lễ, nhiều cơ sở ở làng Vũ Đại phải làm việc hết công suất để đáp ứng hàng nghìn đơn đặt hàng từ khắp cả nước.

Ngày nay, cá kho Vũ Đại không chỉ xuất hiện trên mâm cơm gia đình mà còn trở thành món quà biếu mang đậm bản sắc quê hương.

Nồi cá kho làng Vũ Đại sau khi đã hoàn thành. Ảnh: Đình Huy

Chủ nhật, cả nhà quây quần bên niêu cá kho nóng hổi

Một bữa cơm Chủ nhật không nhất thiết phải có những món ăn cầu kỳ. Chỉ cần một niêu cá kho làng Vũ Đại, thêm bát canh cua rau đay, đĩa cà muối giòn tan và nồi cơm trắng dẻo thơm cũng đủ để cả gia đình ngồi lại bên nhau lâu hơn.

Trong nhịp sống bận rộn, những bữa cơm như vậy không chỉ giúp mọi người thưởng thức món ngon mà còn là dịp để trò chuyện, sẻ chia sau một tuần làm việc, học tập.

Có lẽ vì thế mà cá kho làng Vũ Đại vẫn luôn giữ được sức hấp dẫn qua nhiều thế hệ. Không chỉ là món ăn nổi tiếng của Hà Nam, đây còn là biểu tượng của sự khéo léo, bền bỉ và tình cảm gia đình được vun đắp từ căn bếp Việt.

Mỗi niêu cá kho không chỉ lưu giữ hương vị truyền thống mà còn nhắc nhớ rằng, đôi khi hạnh phúc của ngày Chủ nhật đơn giản chỉ là cả nhà cùng ngồi quanh mâm cơm, thưởng thức món ăn được nấu bằng sự kiên nhẫn và yêu thương.

Hương Việt (Tổng hợp)