Nhắc đến Bắc Giang, nhiều người nghĩ ngay đến vải thiều Lục Ngạn hay gà đồi Yên Thế. Thế nhưng, ít ai biết rằng nơi đây còn có một đặc sản dân dã đã gắn bó với đời sống người dân suốt nhiều thế kỷ - bánh đa Kế. Được làm tại làng Thổ Hà trước đây và nổi tiếng nhất ở làng Kế, phường Dĩnh Kế, thành phố Bắc Giang, bánh đa Kế đã trở thành một trong những sản phẩm tiêu biểu của vùng đất Kinh Bắc.

Theo các bậc cao niên, nghề làm bánh đa ở làng Kế đã có lịch sử từ 200 đến 300 năm. Ban đầu, người dân làm bánh để phục vụ nhu cầu trong gia đình, sau đó phát triển thành nghề truyền thống khi sản phẩm được nhiều nơi ưa chuộng. Đến nay, dù trải qua nhiều biến động, nhiều hộ dân vẫn kiên trì giữ nghề, gìn giữ những bí quyết làm bánh được truyền từ đời này sang đời khác.

Điểm tạo nên sự khác biệt của bánh đa Kế nằm ở nguyên liệu và quy trình chế biến thủ công. Gạo tẻ ngon được ngâm kỹ rồi xay thành bột mịn, pha theo tỷ lệ riêng để tạo độ dẻo. Sau khi tráng thành từng lớp mỏng, người thợ rắc đều vừng đen, vừng trắng và đôi khi thêm lạc giã dập để tăng hương vị. Bánh được đem phơi dưới nắng tự nhiên cho đến khi đạt độ khô vừa phải trước khi đóng gói hoặc nướng.

Khi nướng trên than hoa, chiếc bánh phồng đều, tỏa hương thơm của gạo mới quyện cùng mùi vừng rang hấp dẫn. Miếng bánh giòn tan nhưng không cứng, càng nhai càng cảm nhận được vị ngọt nhẹ của gạo và vị bùi béo của vừng. Chính sự mộc mạc ấy đã giúp bánh đa Kế trở thành món quà quê được nhiều người tìm mua mỗi khi đến Bắc Giang.

Không chỉ ăn riêng như một món quà vặt, bánh đa Kế còn rất dễ kết hợp trong bữa cơm gia đình. Một trong những cách thưởng thức được nhiều người yêu thích là ăn kèm gà luộc. Miếng thịt gà ngọt mềm, chấm muối tiêu chanh rồi ăn cùng bánh đa giòn rụm tạo nên sự hòa quyện thú vị về hương vị và kết cấu.

Bánh đa Kế cũng rất hợp để ăn cùng các món gỏi như gỏi gà xé phay, nộm hoa chuối, nộm bò hay gỏi tai heo. Thay vì dùng bánh phồng tôm, nhiều gia đình lựa chọn bánh đa nướng để tăng độ giòn và hương thơm tự nhiên cho món ăn.

Nếu muốn đổi vị cho cuối tuần, bạn cũng có thể chuẩn bị một mâm cuốn với bánh đa Kế, thịt nướng, chả lá lốt, rau sống và các loại rau thơm. Bẻ từng miếng bánh, ăn cùng thịt nóng hổi và nước chấm chua ngọt sẽ mang đến trải nghiệm vừa lạ vừa quen, phù hợp cho cả gia đình quây quần.

Ngày nay, dù có nhiều loại bánh công nghiệp xuất hiện trên thị trường, bánh đa Kế vẫn giữ được chỗ đứng nhờ chất lượng và hương vị truyền thống. Nhiều cơ sở sản xuất đã đầu tư máy móc ở một số công đoạn để nâng cao năng suất, nhưng các bước quan trọng như pha bột, rắc vừng hay kiểm tra bánh vẫn được thực hiện cẩn thận nhằm giữ nguyên hương vị đặc trưng của làng nghề.

Không chỉ là một món ăn, bánh đa Kế còn phản ánh nét đẹp của văn hóa ẩm thực vùng Kinh Bắc - nơi sự khéo léo, cần cù của người dân được gửi gắm vào từng sản phẩm. Mỗi chiếc bánh là kết tinh của hạt gạo quê, nắng gió và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ.

Trong những ngày cuối tuần, thay vì lựa chọn những món ăn cầu kỳ, một mâm cơm với gà luộc, đĩa gỏi thanh mát và vài chiếc bánh đa Kế giòn thơm sẽ mang đến hương vị gần gũi, đậm chất quê nhà. Đó cũng là cách để mỗi gia đình thưởng thức một đặc sản làng nghề, đồng thời góp phần gìn giữ những giá trị ẩm thực truyền thống đã bền bỉ tồn tại suốt hàng trăm năm.

Hải Trà (Tổng hợp)