Bánh phu thê (còn gọi là bánh xu xê) có nguồn gốc từ làng Đình Bảng, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh - vùng đất Kinh Bắc giàu truyền thống văn hóa. Đây là món bánh nổi tiếng, gắn liền với phong tục cưới hỏi của người Việt và được xem là biểu tượng của tình nghĩa vợ chồng.

Truyền thuyết kể rằng vào thời nhà Lý, khi vua Lý Anh Tông đi đánh trận, hoàng hậu ở nhà đã làm một loại bánh để gửi cho vua. Khi thưởng thức. Nhà vua cảm động trước tấm lòng của vợ và đặt tên bánh là "phu thê", mang ý nghĩa tình vợ chồng son sắt, thủy chung.

Một truyền thuyết khác kể rằng trong dịp hội Đền Đô, một cặp vợ chồng ở Đình Bảng dâng loại bánh này lên vua. Nhà vua yêu thích hương vị và trân trọng tình cảm vợ chồng của người dâng bánh nên đặt tên là bánh phu thê và từ đó món bánh trở thành đặc sản của vùng Kinh Bắc.

Từ những câu chuyện ấy, bánh phu thê dần trở thành lễ vật không thể thiếu trong đám cưới truyền thống. Bánh thường được gói thành từng cặp, tượng trưng cho sự gắn bó, hòa hợp và lời chúc hạnh phúc bền lâu dành cho đôi uyên ương.

Bánh phu thê Đình Bảng. Ảnh: Hoàng Huế

Nguyên liệu làm bánh khá mộc mạc nhưng đòi hỏi sự khéo léo. Vỏ bánh được làm từ bột nếp hoặc bột năng, trộn cùng đường và nước hoa bưởi để tạo mùi thơm dịu. Nhân bánh gồm đậu xanh đồ chín, xào với đường, thêm dừa nạo và hạt sen tùy công thức. Khi hấp chín, bánh có lớp vỏ trong veo, dẻo mềm, ôm lấy phần nhân vàng óng, tạo nên hương vị ngọt thanh, thơm béo nhưng không ngấy.

Điểm đặc biệt của bánh phu thê còn nằm ở cách gói. Bánh được đặt trong chiếc hộp nhỏ làm từ lá dong hoặc lá dừa, buộc lạt gọn gàng, thể hiện sự tinh tế và nét đẹp của nghề thủ công truyền thống. Hình thức giản dị nhưng trang nhã ấy góp phần tạo nên giá trị văn hóa của món bánh.

Bánh phu thê không chỉ là món ăn ngon mà còn là biểu tượng của bản sắc văn hóa Việt Nam. Mỗi chiếc bánh gửi gắm lời chúc về cuộc sống hôn nhân hạnh phúc, gia đình hòa thuận và tình nghĩa bền lâu. Đồng thời, món bánh còn gắn liền với vùng quê Bắc Ninh nổi tiếng với những làn điệu Quan họ được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Ngày nay, dù cuộc sống hiện đại có nhiều thay đổi, bánh phu thê vẫn giữ được vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa và ẩm thực Việt Nam. Món bánh không chỉ được người dân trong nước yêu thích mà còn được nhiều du khách lựa chọn làm quà khi đến thăm Bắc Ninh.

Bánh phu thê là minh chứng cho sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật ẩm thực và giá trị truyền thống. Thưởng thức chiếc bánh dẻo thơm, người ta không chỉ cảm nhận được hương vị đặc trưng mà còn hiểu thêm về nét đẹp văn hóa, tình nghĩa gia đình và tinh thần gìn giữ di sản của dân tộc Việt Nam.

Hoàng Hà (Tổng hợp)