Công trình được nhắc tới là tháp Hòn Chuông nằm cheo leo trên đỉnh núi cao khoảng 800m thuộc dãy núi Bà ở Gia Lai.

Theo thông tin từ chính quyền địa phương, dự án tuyến đường kết nối tới khu di tích đang được hoàn thiện hồ sơ thiết kế để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Tuyến đường dự kiến dài hơn 6km, nối từ khu dân cư dưới chân núi đến khu vực tháp cổ.

Hiện nay, muốn tiếp cận tháp Hòn Chuông, người dân và du khách phải đi bộ xuyên rừng núi khoảng 3 giờ đồng hồ với địa hình dốc, hiểm trở. Chính sự biệt lập này khiến công trình tồn tại suốt nhiều thế kỷ nhưng ít người biết đến, đồng thời tạo nên vẻ huyền bí đặc biệt giữa núi rừng miền Trung.

Tháp Hòn Chuông được xem là ngôi tháp Cham Pa có vị trí xây dựng cao nhất Việt Nam. Công trình nằm trên đỉnh một khối đá lớn cao khoảng 50m giữa quần thể núi Bà hùng vĩ. Nhìn từ xa, khối đá có hình dáng như chiếc chuông úp nên người dân gọi là Hòn Chuông, đồng thời còn có tên khác là Hòn Vọng Phụ vì phía trước có một tảng đá nhỏ đứng cạnh giống hình người mẹ dắt con.

Theo các nhà nghiên cứu, tháp có chiều cao khoảng 7m, thân vuông với mỗi cạnh dài khoảng 8,5m và được xây bằng những viên gạch lớn đặc trưng của kiến trúc Champa. Điểm đặc biệt là toàn bộ thân tháp gần như không có họa tiết trang trí, khác hẳn nhiều cụm tháp Chăm nổi tiếng khác ở miền Trung. Chính điều này khiến giới khảo cổ đến nay vẫn chưa thể lý giải đầy đủ về công năng thực sự của công trình.

Nhiều giả thuyết được đưa ra quanh ngôi tháp cổ này. Một số chuyên gia cho rằng đây từng là đài quan sát quân sự nhờ vị trí có thể bao quát toàn bộ vùng Vijaya cổ của vương quốc Champa xưa. Trong khi đó, một số nhà nghiên cứu khác nhận định công trình mang ý nghĩa tâm linh bởi người Chăm thường xem núi cao là nơi ngự trị của thần linh. Cũng có ý kiến cho rằng nơi đây từng đóng vai trò như “ngọn hải đăng cổ” để đánh dấu cửa biển cho tàu thuyền thời xưa.

Điều khiến nhiều người kinh ngạc không chỉ là vị trí xây dựng hiểm trở mà còn là kỹ thuật thi công của người xưa. Đến nay, việc người Chăm cổ đã vận chuyển gạch đá lên đỉnh núi bằng cách nào vẫn là câu hỏi chưa có lời giải rõ ràng. Một số chuyên gia dự đoán họ có thể sử dụng hệ thống giàn giáo tre gỗ và ròng rọc để dựng nên công trình giữa địa hình gần như dựng đứng.

Dự án mở đường kết nối đến tháp Hòn Chuông được kỳ vọng sẽ giúp công tác bảo tồn, nghiên cứu và khai thác du lịch thuận lợi hơn trong tương lai. Theo kế hoạch, tuyến đường có tổng vốn đầu tư khoảng 125 tỷ đồng, mặt đường rộng 6,5m và được thiết kế phù hợp với địa hình đồi núi.

Không chỉ mở ra cơ hội đưa một di sản Champa bí ẩn đến gần hơn với công chúng, dự án còn được kỳ vọng trở thành cú hích cho du lịch văn hóa – sinh thái khu vực phía đông Gia Lai. Với vẻ đẹp hoang sơ, câu chuyện lịch sử nhiều bí ẩn cùng vị trí độc nhất vô nhị giữa núi rừng, tháp Hòn Chuông được xem là điểm đến có tiềm năng lớn với những du khách yêu khám phá và đam mê di sản.

Hà Hoa (Tổng hợp)