8 dấu hiệu cảnh báo thận không khỏe cần nhận biết sớm
- 8 dấu hiệu cảnh báo thận không khỏe như tiểu đêm, nước tiểu có bọt, phù chân, mệt mỏi hoặc ngứa da có thể xuất hiện khi chức năng thận suy giảm, nhưng không phải triệu chứng nào cũng đồng nghĩa với bệnh thận.
8 dấu hiệu cảnh báo thận không khỏe
Thận có nhiệm vụ lọc máu, loại bỏ chất thải và lượng nước dư thừa qua nước tiểu. Cơ quan này còn tham gia điều hòa huyết áp, cân bằng điện giải và sản xuất hormone hỗ trợ tạo hồng cầu.
Khi thận bị tổn thương, một số chức năng có thể suy giảm và gây ra những thay đổi trong cơ thể. Dưới đây là 8 dấu hiệu cần chú ý.
Thay đổi thói quen đi tiểu, đặc biệt là tiểu đêm
Đi tiểu nhiều lần, nhất là vào ban đêm, có thể là một dấu hiệu liên quan đến bệnh thận. Khi chức năng thận suy giảm, khả năng cô đặc nước tiểu có thể bị ảnh hưởng, khiến người bệnh phải thức dậy đi tiểu thường xuyên hơn.
Tuy nhiên, tiểu đêm không phải biểu hiện đặc hiệu của bệnh thận. Tình trạng này còn có thể liên quan đến việc uống nhiều nước trước khi ngủ, sử dụng đồ uống chứa caffeine, nhiễm trùng đường tiết niệu, bàng quang tăng hoạt hoặc bệnh tiểu đường.
Nếu thói quen đi tiểu thay đổi kéo dài, kèm theo phù, mệt mỏi hoặc nước tiểu bất thường, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân.
![]()
Thận không khỏe có thể khiến bạn đi tiểu thường xuyên hơn
Nước tiểu có máu
Nước tiểu màu hồng, đỏ hoặc nâu bất thường có thể là dấu hiệu xuất hiện máu trong nước tiểu. Tình trạng này đôi khi liên quan đến tổn thương tại cầu thận, bộ phận có nhiệm vụ lọc máu của thận.
Tuy nhiên, máu trong nước tiểu còn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác như sỏi thận, nhiễm trùng đường tiết niệu, bệnh lý bàng quang hoặc đường tiết niệu.
Một số trường hợp tiểu ra máu không gây đau nên người bệnh dễ bỏ qua. Vì vậy, nếu nhận thấy nước tiểu có màu bất thường nghi do lẫn máu, bạn nên đi khám sớm, kể cả khi chỉ xuất hiện một lần.
Phù quanh mắt, bàn chân và mắt cá chân
Thận khỏe mạnh giúp duy trì cân bằng nước và muối trong cơ thể. Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể giữ lại natri và nước, dẫn đến tình trạng phù.
Biểu hiện thường gặp là mắt cá chân, bàn chân, bàn tay hoặc vùng quanh mắt bị sưng. Một số người có thể nhận thấy mí mắt sưng rõ hơn vào buổi sáng hoặc chân để lại vết lõm khi ấn vào vùng phù.
Tuy nhiên, phù không chỉ liên quan đến bệnh thận mà còn có thể xuất hiện ở người mắc bệnh tim, bệnh gan, suy tĩnh mạch hoặc do tác dụng phụ của thuốc.
Nếu phù tăng nhanh, kèm theo khó thở hoặc đau tức ngực, người bệnh cần được cấp cứu vì có thể liên quan đến tình trạng ứ dịch nghiêm trọng.
![]()
Thận không khỏe có thể khiến mắt, mắt cá chân và bàn chân sưng húp
Nước tiểu có bọt kéo dài
Nước tiểu có bọt nhiều, xuất hiện thường xuyên và lâu tan có thể là dấu hiệu protein niệu, tức có protein trong nước tiểu. Một trong những loại protein thường được kiểm tra là albumin.
Ở người khỏe mạnh, thận có chức năng giữ lại phần lớn protein trong máu. Khi bộ lọc cầu thận bị tổn thương, albumin có thể rò rỉ vào nước tiểu.
Tuy nhiên, nước tiểu có bọt không phải lúc nào cũng cảnh báo bệnh thận. Dòng tiểu mạnh, nước tiểu cô đặc hoặc chất tẩy rửa trong bồn cầu cũng có thể tạo bọt.
Nếu tình trạng này kéo dài hoặc tái diễn, bạn nên làm xét nghiệm nước tiểu để kiểm tra protein, albumin và đánh giá chức năng thận theo chỉ định của bác sĩ.
Mệt mỏi, khó tập trung
Mệt mỏi kéo dài, thiếu năng lượng và khó tập trung có thể xuất hiện khi bệnh thận tiến triển.
Một nguyên nhân là thận suy giảm khả năng sản xuất erythropoietin (EPO), hormone kích thích tủy xương tạo hồng cầu. Khi lượng hormone này giảm, người bệnh có thể bị thiếu máu, dẫn đến mệt mỏi, chóng mặt, suy nhược và giảm khả năng tập trung.
Ngoài ra, khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, các chất thải tích tụ trong máu cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng nhận thức.
Dù vậy, mệt mỏi và khó tập trung là những biểu hiện không đặc hiệu. Thiếu ngủ, thiếu máu do nguyên nhân khác, rối loạn tuyến giáp và nhiều vấn đề sức khỏe cũng có thể gây ra tình trạng này.
![]()
Thận không khỏe có thể gây ra tình trạng mệt mỏi
Da khô, ngứa kéo dài
Da khô và ngứa là những biểu hiện có thể gặp ở người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt khi bệnh tiến triển.
Khi thận không còn hoạt động hiệu quả, cơ thể có thể gặp rối loạn cân bằng khoáng chất, tích tụ phospho và thay đổi nồng độ hormone tuyến cận giáp. Những bất thường này có thể góp phần gây ngứa da.
Người bệnh có thể cảm thấy ngứa ở nhiều vùng trên cơ thể, tình trạng tăng lên vào ban đêm hoặc gây khó chịu kéo dài.
Tuy nhiên, da khô và ngứa còn có thể liên quan đến dị ứng, bệnh da liễu, thời tiết hanh khô hoặc tác dụng phụ của thuốc. Nếu ngứa dai dẳng không rõ nguyên nhân, bạn nên đi khám thay vì tự kết luận mình mắc bệnh thận.
Thay đổi vị giác, có vị kim loại trong miệng
Một số người mắc bệnh thận tiến triển có thể nhận thấy thức ăn thay đổi mùi vị, xuất hiện cảm giác có vị kim loại trong miệng hoặc hơi thở có mùi bất thường.
Nguyên nhân có thể liên quan đến tình trạng tích tụ các chất thải trong máu khi thận không còn lọc hiệu quả. Người bệnh đôi khi chán ăn, giảm cảm giác ngon miệng hoặc không còn muốn ăn một số thực phẩm quen thuộc, đặc biệt là thịt.
Tuy nhiên, thay đổi vị giác cũng có thể xuất phát từ bệnh răng miệng, viêm nhiễm, tác dụng phụ của thuốc hoặc các vấn đề sức khỏe khác.
Nếu biểu hiện kéo dài, đi kèm chán ăn, buồn nôn, sụt cân hoặc mệt mỏi, bạn nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
Tiểu khó, tiểu buốt hoặc thay đổi lượng nước tiểu
Tiểu khó, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc cảm giác tiểu không hết có thể liên quan đến các vấn đề ở đường tiết niệu. Một số nguyên nhân thường gặp là nhiễm trùng đường tiết niệu, sỏi tiết niệu hoặc tình trạng tắc nghẽn đường tiểu.
Nếu tình trạng tắc nghẽn kéo dài, nước tiểu có thể ứ lại và gây ảnh hưởng đến chức năng thận.
Ngoài ra, lượng nước tiểu giảm rõ rệt hoặc thay đổi bất thường cũng là biểu hiện cần chú ý, nhất là khi đi kèm phù, khó thở hoặc mệt mỏi.
Nếu không thể đi tiểu, đau dữ dội vùng hông lưng hoặc sốt kèm rét run và tiểu buốt, người bệnh cần được thăm khám khẩn cấp.
Bệnh thận giai đoạn đầu có biểu hiện gì?
Một điểm quan trọng cần lưu ý là bệnh thận mạn thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường dù chức năng thận đã bắt đầu suy giảm.
Các biểu hiện như phù, nước tiểu có bọt, mệt mỏi hoặc thay đổi thói quen đi tiểu có thể xuất hiện khi bệnh tiến triển, nhưng không phải ai mắc bệnh thận cũng có đầy đủ những dấu hiệu này.
Những người có nguy cơ cao như người mắc tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên chủ động kiểm tra sức khỏe theo hướng dẫn của bác sĩ.
Làm gì để kiểm tra chức năng thận?
![]()
Không thể xác định thận có khỏe mạnh hay không chỉ bằng cách quan sát màu sắc nước tiểu hoặc đếm số lượng triệu chứng. Bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm để đánh giá chức năng thận, bao gồm:
Xét nghiệm creatinine máu: Giúp đánh giá mức độ lọc chất thải của thận. Kết quả được sử dụng để ước tính mức lọc cầu thận (eGFR).
Xét nghiệm nước tiểu: Giúp phát hiện máu, protein và những bất thường khác trong nước tiểu.
Xét nghiệm tỷ lệ albumin/creatinine niệu (UACR): Giúp phát hiện lượng albumin bất thường trong nước tiểu, một dấu hiệu có thể liên quan đến tổn thương thận.
Siêu âm thận và đường tiết niệu: Có thể được chỉ định khi cần đánh giá kích thước, cấu trúc thận hoặc tìm nguyên nhân gây tắc nghẽn đường tiểu.
Tùy tình trạng sức khỏe, bác sĩ sẽ lựa chọn xét nghiệm phù hợp và giải thích kết quả. Một kết quả bất thường đơn lẻ chưa đủ để kết luận mắc bệnh thận mạn; việc chẩn đoán cần dựa trên đánh giá tổng thể và thời gian tồn tại của bất thường.
Cách bảo vệ sức khỏe thận và giảm nguy cơ mắc bệnh
Duy trì lối sống lành mạnh có thể giúp bảo vệ chức năng thận và giảm nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan. Bạn nên chú ý những thói quen sau:
Hạn chế ăn mặn: Giảm lượng muối, nước mắm và thực phẩm chế biến sẵn trong khẩu phần. Ăn quá nhiều muối có thể làm tăng huyết áp, gây thêm áp lực cho thận.
Kiểm soát đường huyết: Người mắc tiểu đường cần theo dõi đường huyết và tuân thủ phác đồ điều trị vì đường huyết cao kéo dài có thể gây tổn thương mạch máu trong thận.
Duy trì huyết áp ổn định: Tăng huyết áp kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận. Người bệnh cần kiểm tra huyết áp và sử dụng thuốc theo hướng dẫn.
Ăn uống cân đối: Ưu tiên rau củ, trái cây phù hợp, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn protein đa dạng. Người đã mắc bệnh thận cần điều chỉnh lượng đạm, kali, phốt pho hoặc muối theo chỉ định, không tự ý áp dụng chế độ ăn kiêng.
Uống nước phù hợp: Duy trì lượng nước đáp ứng nhu cầu cơ thể và điều kiện sinh hoạt. Người mắc bệnh thận, suy tim hoặc có tình trạng ứ dịch cần hỏi bác sĩ về lượng nước nên uống.
Tập thể dục thường xuyên: Vận động phù hợp giúp kiểm soát cân nặng, huyết áp và đường huyết, qua đó góp phần giảm nguy cơ tổn thương thận.
Không hút thuốc: Hút thuốc có thể làm tổn thương mạch máu, ảnh hưởng đến lưu lượng máu đến thận và làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận.
Thận trọng khi sử dụng thuốc: Không tự ý lạm dụng thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen hoặc naproxen, đặc biệt khi sử dụng kéo dài hoặc có bệnh thận từ trước.
Khám sức khỏe định kỳ: Người có yếu tố nguy cơ nên kiểm tra chức năng thận theo tư vấn của bác sĩ để phát hiện sớm những bất thường.
Nếu đã được chẩn đoán mắc bệnh thận, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị và tái khám đúng lịch. Không tự ý ngừng thuốc, thay đổi chế độ ăn hoặc sử dụng các sản phẩm được quảng cáo có tác dụng bổ thận khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.
Khi nào cần đi khám ngay?
Bạn nên đi khám khi nhận thấy nước tiểu có máu, phù kéo dài, nước tiểu có bọt thường xuyên, thay đổi thói quen tiểu tiện hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
Một số tình trạng cần được xử trí khẩn cấp gồm:
Không thể đi tiểu hoặc lượng nước tiểu giảm đột ngột rõ rệt.
Khó thở đột ngột hoặc khó thở nghiêm trọng, đặc biệt khi kèm phù.
Đau dữ dội vùng hông lưng kèm sốt, rét run hoặc nôn.
Đau tức ngực, lú lẫn hoặc suy giảm ý thức.
Không nên chờ đến khi xuất hiện nhiều triệu chứng mới đi kiểm tra. Bệnh thận có thể diễn tiến âm thầm và việc phát hiện sớm giúp người bệnh có cơ hội được điều trị, kiểm soát bệnh phù hợp.
8 dấu hiệu cảnh báo thận không khỏe có thể giúp bạn nhận biết những thay đổi bất thường của cơ thể, nhưng không thể thay thế việc thăm khám và xét nghiệm. Chủ động kiểm soát huyết áp, đường huyết, duy trì chế độ ăn uống khoa học và kiểm tra chức năng thận khi cần thiết là những cách quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Minh LT (Tổng hợp)
Nhanh tay nhận ngay quà tặng 300k!
Gói quà 300k dành riêng cho bạn khi đăng ký tích điểm MyPoint. Tích điểm cho mọi hoạt động nạp thẻ, mua sắm và nhận tin về đọc báo tích điểm sớm nhất








