Giữa nhịp sống hối hả của Hà Nội hôm nay, khi những khu đô thị mới liên tục mọc lên, những con đường mở rộng từng ngày và nhiều nghề truyền thống dần mai một, làng nghề bánh cuốn Thanh Trì vẫn âm thầm giữ lửa. Từ những căn nhà nhỏ nằm trong khu vực Thanh Trì xưa, nay thuộc phường Vĩnh Hưng của Hà Nội, người dân vẫn đều đặn thức dậy từ 2-3 giờ sáng để tráng từng lớp bánh mỏng như tơ, tiếp nối nghề tổ truyền qua nhiều thế hệ.

 

Bánh cuốn Thanh Trì từ lâu đã được xem là một trong những thức quà thanh nhã của đất Kinh kỳ. Không cầu kỳ nguyên liệu, món ăn chỉ được làm từ gạo tẻ, nước và sự khéo léo của người thợ. Thế nhưng để tạo ra những lá bánh trắng trong, mỏng tang mà không rách lại là cả một nghệ thuật. Người thợ phải ngâm gạo, xay bột, pha bột đúng tỷ lệ rồi tráng trên lớp vải căng phía trên nồi nước sôi. Chỉ sau vài chục giây, lớp bánh chín được khéo léo nhấc lên bằng thanh tre mỏng trước khi xếp thành từng lớp đều tăm tắp.

Tương truyền, nghề làm bánh cuốn đã gắn bó với vùng đất Thanh Trì hàng trăm năm. Câu ca dao quen thuộc: "Thanh Trì có bánh cuốn ngon, có gò Ngũ Nhạc có con sông Hồng" đã phần nào cho thấy vị trí đặc biệt của món ăn này trong đời sống văn hóa Thăng Long xưa. Ban đầu, đây chỉ là nghề phụ của người nông dân trong những lúc nông nhàn. Theo thời gian, nghề phát triển mạnh và trở thành sinh kế của nhiều gia đình trong làng.

Điều đáng quý là dù không gian làng cổ đã thay đổi nhiều bởi quá trình đô thị hóa, nghề làm bánh cuốn vẫn tồn tại. Những gánh hàng rong năm nào từng len lỏi khắp phố cổ Hà Nội nay được thay thế bằng các cửa hàng, quán ăn, nhưng bí quyết làm bánh vẫn được truyền từ đời này sang đời khác. Với nhiều gia đình, nghề làm bánh không chỉ là kế sinh nhai mà còn là niềm tự hào về một phần ký ức văn hóa của quê hương.

Những nỗ lực gìn giữ ấy đã được ghi nhận. Năm 2024, nghề làm bánh cuốn Thanh Trì được công nhận danh hiệu "Làng nghề truyền thống Hà Nội". Sau đó, nghề làm bánh cuốn Thanh Trì tiếp tục được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thuộc loại hình tri thức dân gian và nghề thủ công truyền thống. Đây không chỉ là sự ghi nhận giá trị lịch sử, văn hóa của làng nghề mà còn mở ra cơ hội để nghề truyền thống được bảo tồn và phát triển bền vững trong bối cảnh hiện đại.

Ngày nay, giữa vô vàn món ăn mới xuất hiện mỗi ngày, bánh cuốn Thanh Trì vẫn giữ được sức sống riêng nhờ sự tinh tế và giản dị. Mỗi lá bánh mỏng không chỉ mang hương thơm của hạt gạo mà còn chứa đựng câu chuyện về sự cần cù, khéo léo của người Hà Nội xưa. Đó cũng là lý do làng nghề bánh cuốn Thanh Trì vẫn được xem như một "bảo tàng sống" của văn hóa ẩm thực Thăng Long, nơi những giá trị truyền thống tiếp tục được gìn giữ giữa lòng đô thị hiện đại.

Hương Việt (Tổng hợp)