Tên gọi "bún chả quạt" xuất phát từ cách chế biến độc đáo của món ăn. Trước đây, khi chưa có quạt điện hay bếp nướng hiện đại, người bán phải dùng quạt nan để giữ than hồng cháy đều trong suốt quá trình nướng chả. Hình ảnh người đứng bên bếp than, tay thoăn thoắt quạt lửa đã trở thành nét đặc trưng của món ăn này và cũng là lý do cái tên bún chả quạt ra đời.

Bún chả Ninh Bình khác biệt với phần thịt được ép thành miếng vuông, khi ăn mới cắt nhỏ ra. Ảnh: Vua bún chả

Điều làm nên sự khác biệt lớn nhất giữa bún chả quạt Ninh Bình và bún chả Hà Nội nằm ở phần chả nướng. Nếu bún chả Hà Nội nổi tiếng với chả viên và thịt ba chỉ thái mỏng nướng vàng thì chả Ninh Bình lại được làm từ thịt nạc vai băm nhuyễn, trộn gia vị rồi ép thành những miếng lớn hình vuông hoặc chữ nhật trên vỉ nướng. Thịt được tẩm ướp đậm đà với hành khô, tiêu, nước mắm và nhiều quán còn có công thức gia truyền riêng tạo nên hương vị khó lẫn. Khi nướng trên than hoa, miếng chả có lớp ngoài xém cạnh thơm lừng nhưng bên trong vẫn mềm và ngọt thịt.

Không chỉ khác ở phần chả, cách ăn bún cũng mang dấu ấn riêng của vùng đất Ninh Bình. Thay vì dùng bún rối như ở Hà Nội, nhiều quán phục vụ bún lá được ép thành từng bánh nhỏ, xếp gọn trên đĩa. Khi ăn, thực khách tách từng miếng bún, chấm cùng nước mắm rồi thưởng thức với chả nướng và rau sống. Chính loại bún này tạo nên cảm giác chắc sợi, dẻo hơn và góp phần làm nên bản sắc riêng cho món ăn.

Bún chả Ninh Bình ăn kèm với bún lá. Ảnh: Vun bún chả

Một điểm thú vị khác là nước chấm. Bún chả Hà Nội thường sử dụng bát nước mắm pha loãng vị chua ngọt với đu đủ xanh ngâm. Trong khi đó, nước chấm của bún chả quạt Ninh Bình thường đậm đà hơn để phù hợp với miếng chả được tẩm ướp kỹ. Khi kết hợp cùng rau sống tươi xanh, vị ngọt của thịt nướng và hương thơm của than hoa tạo nên tổng thể hài hòa, hấp dẫn.

Ngày nay, bún chả quạt đã trở thành một trong những món ăn được nhiều du khách tìm kiếm khi đến Ninh Bình. Sau hành trình khám phá Tràng An, Tam Cốc hay cố đô Hoa Lư, nhiều người lựa chọn ghé các quán bún chả lâu năm để cảm nhận hương vị địa phương. Không ít du khách nhận xét rằng món ăn này mang dáng dấp của bún chả Hà Nội nhưng lại có cá tính riêng nhờ miếng chả bản lớn, bún lá và cách nướng thủ công bằng than hoa.

Giữa vô vàn đặc sản của vùng đất di sản, bún chả quạt không quá cầu kỳ nhưng lại chứa đựng nét mộc mạc của đời sống người dân Cố đô. Chính sự giản dị ấy đã giúp món ăn này giữ được sức hút qua nhiều thế hệ và trở thành một phần không thể thiếu trong bản đồ ẩm thực Ninh Bình.

Hương Việt (Tổng hợp)