Nhắc đến Hội An, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến những mái nhà vàng cổ kính, dòng sông Hoài thơ mộng hay những chiếc đèn lồng rực rỡ. Nhưng với những người yêu ẩm thực, phố cổ còn ghi dấu bởi cao lầu - món ăn mang hương vị rất riêng, không thể nhầm lẫn với bất kỳ loại mì nào của Việt Nam. Trải qua hàng trăm năm, cao lầu vẫn được xem là một biểu tượng ẩm thực, phản ánh lịch sử giao thương sầm uất của thương cảng Hội An từ thế kỷ XVI - XVII.

Theo các nhà nghiên cứu, cao lầu ra đời trong bối cảnh Hội An là điểm gặp gỡ của nhiều thương nhân đến từ Nhật Bản, Trung Quốc và phương Tây. Chính sự giao thoa ấy đã tạo nên một món ăn vừa mang nét mộc mạc của người Việt, vừa phảng phất dấu ấn của văn hóa Hoa và Nhật. Tuy nhiên, qua thời gian, cao lầu đã được người Hội An biến tấu để trở thành món ăn mang bản sắc riêng, gắn liền với vùng đất di sản.

Điểm đặc biệt của cao lầu nằm ở sợi mì. Không mềm như phở hay dai như mì Quảng, sợi cao lầu có độ săn chắc đặc trưng, được làm từ gạo ngon ngâm với nước tro lấy từ cây địa phương rồi hấp nhiều lần trước khi cắt sợi. Theo kinh nghiệm của các nghệ nhân, nguồn nước sử dụng cũng góp phần tạo nên hương vị đặc biệt của món ăn. Chính sự cầu kỳ ấy khiến cao lầu trở thành món ăn khó có thể sao chép trọn vẹn ở nơi khác.

Một tô cao lầu truyền thống gồm sợi mì, thịt xá xíu thái lát, tóp mỡ giòn, giá đỗ, các loại rau sống Trà Quế và chút nước dùng đậm vị. Khác với nhiều món nước của Việt Nam, cao lầu chỉ chan một lượng nước rất ít, vừa đủ để thấm vào sợi mì. Khi thưởng thức, thực khách sẽ cảm nhận được sự hòa quyện giữa vị ngọt của thịt, độ giòn của tóp mỡ, hương thơm của rau sống và độ dai đặc trưng của sợi mì.

Rau ăn kèm cũng là yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của cao lầu. Người Hội An thường sử dụng nhiều loại rau thơm, cải non, húng quế, tía tô, xà lách... được trồng tại làng rau Trà Quế nổi tiếng với phương pháp canh tác truyền thống. Chính sự tươi ngon của rau đã giúp cân bằng hương vị, khiến món ăn vừa đậm đà vừa thanh mát.

Ngày nay, cao lầu không chỉ xuất hiện trong các quán ăn ở Hội An mà còn được nhiều gia đình lựa chọn để đổi vị vào dịp cuối tuần. Với sợi cao lầu đóng gói sẵn cùng các nguyên liệu dễ tìm như thịt ba chỉ, rau sống và gia vị truyền thống, các bà nội trợ hoàn toàn có thể tái hiện phần nào hương vị phố cổ ngay trong gian bếp của mình.

Điều thú vị là cao lầu không chỉ là món ăn để no bụng mà còn mang theo câu chuyện về một vùng đất từng là thương cảng quốc tế sầm uất. Mỗi nguyên liệu, mỗi cách chế biến đều phản ánh quá trình giao lưu văn hóa kéo dài hàng thế kỷ, góp phần tạo nên bản sắc riêng cho ẩm thực Hội An. Có lẽ vì thế mà nhiều du khách xem việc thưởng thức cao lầu là trải nghiệm không thể thiếu khi đặt chân đến phố cổ.

Một bữa cơm cuối tuần với cao lầu cũng là dịp để cả gia đình cùng tìm hiểu về lịch sử và văn hóa của vùng đất Quảng Nam. Trong lúc chuẩn bị món ăn, cha mẹ có thể kể cho con nghe câu chuyện về thương cảng Hội An, về những con thuyền buôn tấp nập hay hành trình gìn giữ phố cổ để trở thành Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO vinh danh. Những câu chuyện ấy giúp bữa ăn trở nên ý nghĩa hơn, khi mỗi món ngon không chỉ mang hương vị hấp dẫn mà còn chứa đựng ký ức và bản sắc của một vùng đất.

Giữa nhịp sống hiện đại, việc lựa chọn những món ăn gắn với văn hóa địa phương cũng là cách để mỗi gia đình kết nối với giá trị truyền thống. Một tô cao lầu thơm ngon trên mâm cơm cuối tuần không chỉ mang đến trải nghiệm ẩm thực mới mẻ mà còn nhắc nhớ về vẻ đẹp của Hội An – nơi di sản không chỉ hiện diện trong những mái nhà cổ mà còn được lưu giữ nguyên vẹn trong từng món ăn truyền thống.

Hồng Hoa (Tổng hợp)