Trong mâm cúng Tết Đoan Ngọ của người Việt, cơm rượu nếp là món ăn không thể thiếu. Theo quan niệm dân gian, thưởng thức cơm rượu nếp vào sáng sớm ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch giúp "diệt sâu bọ", thanh lọc cơ thể và cầu mong sức khỏe cho cả gia đình. Với nguyên liệu đơn giản và cách làm không quá cầu kỳ, nhiều gia đình lựa chọn tự ủ cơm rượu nếp tại nhà để có hương vị thơm ngon, bảo đảm vệ sinh.

Nguyên liệu:

- 1kg gạo nếp cái hoa vàng hoặc nếp cẩm
- 8 - 10g men ngọt (men rượu)
- 1 thìa cà phê muối
- Lá sen hoặc lá chuối sạch (nếu có)

Cách làm:

Bước 1: Ngâm và đồ xôi

Gạo nếp vo sạch, ngâm trong nước từ 6 - 8 giờ hoặc qua đêm. Sau khi ngâm, vớt ra để ráo rồi trộn với một ít muối.

Cho gạo vào chõ hấp hoặc nồi đồ xôi. Hấp khoảng 30 - 40 phút cho đến khi hạt nếp chín mềm, dẻo nhưng không nát. Trong quá trình hấp có thể xới nhẹ một lần để xôi chín đều.

Bước 2: Làm nguội xôi

Xôi sau khi chín được trải đều ra mâm hoặc khay sạch để nguội hoàn toàn. Đây là bước quan trọng bởi nếu xôi còn nóng sẽ làm chết men, ảnh hưởng đến quá trình lên men sau đó.

Bước 3: Trộn men

Men rượu nghiền thật mịn rồi rây bỏ phần trấu. Khi xôi đã nguội, rắc đều men lên khắp bề mặt và trộn nhẹ tay để men bám đều từng hạt nếp.

Bước 4: Ủ rượu

Cho xôi đã trộn men vào hũ thủy tinh, chum sành hoặc hộp đựng thực phẩm sạch. Nén nhẹ nhưng không quá chặt để men có không gian hoạt động.

Đậy kín miệng hũ bằng lá sen, lá chuối hoặc nắp đậy. Đặt ở nơi khô ráo, thoáng mát.

Sau khoảng 2 - 3 ngày, hạt nếp bắt đầu tiết nước và dậy mùi thơm đặc trưng. Tiếp tục ủ thêm 1 - 2 ngày nữa là có thể sử dụng.

Thành phẩm:

Cơm rượu nếp đạt chuẩn có hạt nếp mềm, vị ngọt thanh xen lẫn chút cay nhẹ của men rượu, thơm mùi nếp mới. Phần nước tiết ra trong quá trình ủ có vị ngọt dịu, được nhiều người yêu thích.

Nếu dùng nếp cẩm, thành phẩm sẽ có màu tím sẫm đẹp mắt, vị đậm đà hơn và giàu dưỡng chất.

Mẹo để rượu nếp ngon

- Chọn loại nếp mới, hạt đều, thơm tự nhiên.
- Xôi phải để nguội hẳn mới trộn men.
- Không dùng quá nhiều men vì rượu sẽ bị nồng và đắng.
- Dụng cụ ủ phải sạch, khô ráo để tránh mốc.
- Nhiệt độ thích hợp để lên men khoảng 25 - 32 độ C.

Trong văn hóa dân gian Việt Nam, cơm rượu nếp không chỉ là món ăn truyền thống của Tết Đoan Ngọ mà còn chứa đựng ý nghĩa cầu mong sức khỏe, mùa màng thuận lợi và cuộc sống sung túc. Tự tay làm một hũ rượu nếp thơm ngon cũng là cách để gìn giữ nét đẹp văn hóa lâu đời của dân tộc trong nhịp sống hiện đại.

Hương Việt (Tổng hợp)