Mới đây, tại cuộc gặp mặt với các đại biểu tiêu biểu của Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã đề nghị Hiệp hội phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đẩy nhanh quá trình xây dựng hồ sơ đề cử UNESCO ghi danh áo dài Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa mong muốn đưa áo dài trở thành một di sản văn hóa phi vật thể được cộng đồng quốc tế công nhận.

Không giống như những hiện vật hữu hình có thể lưu giữ trong bảo tàng, giá trị của áo dài nằm ở tri thức, kỹ năng và tập quán văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Từ nghệ thuật thiết kế, cắt may đến cách sử dụng áo dài trong đời sống, lễ hội, giáo dục, ngoại giao hay các sự kiện trọng đại của đất nước, tất cả đã tạo nên một không gian văn hóa đặc biệt gắn liền với trang phục này.

Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, áo dài không ngừng biến đổi để phù hợp với đời sống đương đại nhưng vẫn giữ được những nét đặc trưng cốt lõi. Tà áo mềm mại, kín đáo nhưng thanh lịch đã trở thành hình ảnh quen thuộc trong trường học, cơ quan, các lễ hội văn hóa và nhiều sự kiện quốc tế. Không chỉ phụ nữ, áo dài nam cũng đang dần được phục dựng và xuất hiện ngày càng nhiều trong các nghi lễ truyền thống, góp phần hoàn thiện bức tranh văn hóa áo dài Việt Nam.

Áo dài từ lâu không chỉ là một trang phục truyền thống mà còn trở thành biểu tượng văn hóa đặc trưng của người Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế. Ảnh: Nguyễn Ngọc Đô

Những năm gần đây, nhiều địa phương đã triển khai các hoạt động nhằm bảo tồn và lan tỏa giá trị của áo dài. Các lễ hội áo dài, tuần lễ áo dài, chương trình trình diễn nghệ thuật, triển lãm và hoạt động quảng bá văn hóa đã thu hút sự tham gia của đông đảo người dân. Nhiều trường học, cơ quan và tổ chức cũng khuyến khích sử dụng áo dài trong những dịp đặc biệt, giúp trang phục truyền thống này hiện diện thường xuyên hơn trong đời sống xã hội.

Theo các chuyên gia văn hóa, việc xây dựng hồ sơ trình UNESCO không chỉ nhằm đạt được một danh hiệu quốc tế mà còn là cơ hội để hệ thống hóa các tư liệu, nghiên cứu và minh chứng về lịch sử phát triển của áo dài. Quá trình này đòi hỏi sự tham gia của các nhà nghiên cứu, nghệ nhân, nhà thiết kế, cộng đồng thực hành và các cơ quan quản lý văn hóa nhằm chứng minh sức sống bền vững của di sản trong cộng đồng đương đại.

Hiện nay, Việt Nam đã có nhiều di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh, góp phần nâng cao vị thế văn hóa của đất nước trên trường quốc tế. Những thành công đó cho thấy việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản không chỉ mang ý nghĩa văn hóa mà còn tạo động lực cho phát triển du lịch, giáo dục và giao lưu quốc tế.

Nếu được UNESCO ghi danh trong tương lai, áo dài sẽ không chỉ là niềm tự hào của người Việt mà còn trở thành một biểu tượng văn hóa được thế giới ghi nhận. Quan trọng hơn, quá trình xây dựng hồ sơ sẽ góp phần khơi dậy ý thức gìn giữ và phát huy giá trị của tà áo dài trong cộng đồng, để di sản này tiếp tục đồng hành cùng đời sống hiện đại mà vẫn giữ được hồn cốt văn hóa dân tộc.

Hồng Hạnh (Tổng hợp)