Ốm nghén là tình trạng thường gặp trong những tuần đầu thai kỳ với biểu hiện điển hình là buồn nôn, nôn, nhạy cảm với mùi và thay đổi khẩu vị. Vậy có thai bao lâu thì nghén? Phần lớn mẹ bầu bắt đầu cảm thấy buồn nôn, nôn vào khoảng tuần thứ 4–7 của thai kỳ. Tình trạng này thường cải thiện khi thai được 16–20 tuần, nhưng thời gian nghén ở mỗi người có thể khác nhau.

Ốm nghén khi mang thai là gì?

Ốm nghén, còn gọi là buồn nôn và nôn trong thai kỳ, thường xuất hiện ở giai đoạn đầu của thai kỳ. Mẹ bầu có thể buồn nôn, nôn hoặc vừa buồn nôn vừa nôn.

Tên gọi “ốm nghén buổi sáng” có thể khiến nhiều người nghĩ rằng tình trạng này chỉ xảy ra vào buổi sáng. Thực tế, buồn nôn và nôn có thể xuất hiện vào bất cứ thời điểm nào trong ngày, thậm chí kéo dài cả ngày ở một số phụ nữ.

Ngoài buồn nôn và nôn, mẹ bầu có thể nhạy cảm hơn với mùi thức ăn, chán ăn, thay đổi khẩu vị hoặc đột nhiên thích hoặc không muốn ăn một số món quen thuộc. Đây cũng là những biểu hiện thường gặp trong giai đoạn đầu thai kỳ.

Mức độ nghén không giống nhau ở tất cả thai phụ. Có người chỉ hơi buồn nôn vào một số thời điểm, trong khi người khác có thể nôn nhiều và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Có thai bao lâu thì nghén?

Thông thường, mẹ bầu có thể bắt đầu nghén vào khoảng tuần thứ 4–7 của thai kỳ. Một số người có biểu hiện sớm hơn hoặc muộn hơn, trong khi một số thai phụ gần như không bị nghén.

Thai kỳ được tính từ ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối. Vì vậy, khi bước vào tuần thứ 4 của thai kỳ, quá trình thay đổi hormone đã bắt đầu diễn ra mạnh và một số phụ nữ có thể xuất hiện những triệu chứng thai kỳ sớm như buồn nôn, mệt mỏi, căng tức ngực hoặc nhạy cảm với mùi.

Ốm nghén thường rõ hơn trong những tuần đầu. Với nhiều phụ nữ, tình trạng này giảm dần và hết vào khoảng tuần 16–20. Tuy nhiên, một số người có thể tiếp tục buồn nôn hoặc nôn lâu hơn.

Một điểm mẹ bầu cần lưu ý là không phải cứ nghén nhiều thì thai khỏe hơn, cũng không phải không nghén là thai có vấn đề. Mức độ và thời gian nghén khác nhau tùy từng người.

Vì sao phụ nữ mang thai bị ốm nghén?

Nguyên nhân chính xác của ốm nghén vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Các chuyên gia cho rằng sự thay đổi hormone trong giai đoạn đầu thai kỳ đóng vai trò quan trọng.

Tình trạng này thường xuất hiện trong 12 tuần đầu, khi cơ thể có nhiều thay đổi về nội tiết để thích nghi với thai kỳ.

Một số phụ nữ có nguy cơ bị buồn nôn và nôn cao hơn, chẳng hạn người từng bị ốm nghén nặng ở lần mang thai trước, mang đa thai, có tiền sử say tàu xe hoặc đau nửa đầu. Tiền sử gia đình cũng có thể liên quan đến nguy cơ ốm nghén.

Tuy nhiên, không nên tự cho rằng một bệnh lý cụ thể hoặc một đặc điểm như tuổi của mẹ là nguyên nhân trực tiếp gây nghén. Nếu buồn nôn, nôn kéo dài hoặc có biểu hiện bất thường, thai phụ nên được bác sĩ đánh giá để loại trừ những nguyên nhân khác.

Nghén kéo dài đến bao lâu?

Phần lớn trường hợp ốm nghén cải thiện dần và hết vào khoảng tuần 16–20 của thai kỳ. Một số thai phụ có thể cảm thấy dễ chịu hơn sớm hơn, trong khi một số người tiếp tục buồn nôn sau thời điểm này.

Không nên lấy một mốc thời gian cố định để đánh giá tình trạng nghén của tất cả phụ nữ. Nếu mẹ vẫn buồn nôn nhẹ nhưng ăn uống được, không mất nước và sức khỏe ổn định, tình trạng này có thể tiếp tục được theo dõi.

Ngược lại, nếu nghén kéo dài kèm nôn nhiều, không ăn uống được, sụt cân hoặc có dấu hiệu mất nước, mẹ cần đi khám thay vì cố chịu đựng.

Mang thai không nghén có sao không?

Mang thai không nghén không đồng nghĩa với thai kỳ bất thường.

Không phải phụ nữ mang thai nào cũng có đầy đủ các triệu chứng thai kỳ. Ngay cả khi cùng mang thai, mỗi người có thể có mức độ buồn nôn, mệt mỏi, nhạy cảm với mùi hoặc thay đổi khẩu vị khác nhau. NHS cũng lưu ý rằng không phải ai cũng xuất hiện tất cả các triệu chứng thai kỳ sớm.

Do đó, mẹ không nên dựa vào việc có nghén hay không nghén để tự đánh giá sức khỏe của thai nhi. Việc khám thai định kỳ và thực hiện các kiểm tra theo lịch của bác sĩ mới là cơ sở phù hợp để theo dõi sự phát triển của thai.

8 cách giảm nghén khi mang thai

Không có một cách duy nhất phù hợp với tất cả mẹ bầu. Tuy nhiên, một số thay đổi trong ăn uống và sinh hoạt có thể giúp giảm cảm giác buồn nôn.

1. Chia nhỏ các bữa ăn

Thay vì ăn một lượng lớn trong mỗi bữa, mẹ có thể chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày. Những món đơn giản, giàu carbohydrate và ít chất béo như cơm, bánh mì, bánh quy hoặc mì có thể dễ ăn hơn với một số người.

Nếu thường buồn nôn vào buổi sáng, mẹ có thể thử ăn một ít bánh quy hoặc bánh mì khô trước khi rời khỏi giường.

2. Uống nước từng ngụm nhỏ

Nôn nhiều có thể khiến cơ thể mất nước. Mẹ nên uống đủ nước và có thể chia thành nhiều lần trong ngày thay vì uống một lượng lớn cùng lúc.

Nếu uống nhiều nước khiến mẹ dễ nôn, hãy thử uống từng ngụm nhỏ và tăng dần lượng nước tùy khả năng dung nạp.

3. Tránh những mùi hoặc món ăn kích thích buồn nôn

Mùi thức ăn nóng, món nhiều dầu mỡ hoặc một số loại gia vị có thể khiến cảm giác buồn nôn tăng lên ở một số mẹ bầu.

Nếu nhạy cảm với mùi thức ăn, mẹ có thể chọn những món nguội hoặc để thức ăn nguội bớt trước khi ăn. Quan trọng là nhận biết những thực phẩm hoặc mùi khiến bản thân khó chịu để chủ động tránh.

4. Ưu tiên món dễ ăn, ít dầu mỡ

Khi đang nghén, mẹ có thể ưu tiên các món đơn giản như cơm, cháo, bánh mì, khoai, mì hoặc bánh quy tùy khả năng dung nạp.

Không cần ép bản thân ăn một món chỉ vì cho rằng món đó bổ. Trong thời gian nghén, mục tiêu trước mắt là duy trì khả năng ăn uống và bổ sung đủ nước, sau đó từng bước trở lại chế độ ăn đa dạng.

5. Thử thực phẩm hoặc đồ uống có gừng

Một số bằng chứng cho thấy gừng có thể giúp giảm buồn nôn và nôn ở phụ nữ mang thai. Mẹ có thể sử dụng thực phẩm hoặc đồ uống có gừng nếu phù hợp với khẩu vị.

Tuy nhiên, thực phẩm bổ sung hoặc sản phẩm chứa gừng với liều cao không nên tự ý sử dụng. Nếu muốn dùng dạng viên hoặc thực phẩm bổ sung, mẹ nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước.

6. Nghỉ ngơi đầy đủ

Mệt mỏi có thể khiến cảm giác buồn nôn trở nên khó chịu hơn. Vì vậy, mẹ nên dành thời gian nghỉ ngơi và ngủ đủ theo khả năng.

Nếu công việc hoặc việc nhà khiến mẹ quá mệt, nên chủ động nhờ người thân hỗ trợ trong giai đoạn nghén nặng.

7. Không nằm ngay sau khi ăn

Nếu mẹ dễ buồn nôn hoặc có cảm giác trào ngược sau ăn, nên ngồi nghỉ thay vì nằm ngay. Ăn chậm, ăn lượng vừa phải cũng có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn.

Mẹ cũng nên theo dõi những món ăn thường khiến bản thân khó chịu để điều chỉnh thực đơn.

8. Trao đổi với bác sĩ nếu các biện pháp trên không hiệu quả

Nếu thay đổi chế độ ăn uống và sinh hoạt nhưng tình trạng buồn nôn, nôn vẫn nghiêm trọng, mẹ không nên cố chịu đựng.

Bác sĩ có thể đánh giá mức độ nghén và cân nhắc thuốc chống nôn phù hợp với thai kỳ. Một số thuốc có thể được sử dụng trong thai kỳ khi có chỉ định của bác sĩ.

Nghén như thế nào cần đi khám?

Ốm nghén thông thường không gây nguy hiểm cho mẹ và thai nhi. Tuy nhiên, nôn nhiều và kéo dài có thể dẫn đến mất nước, sụt cân và thiếu dinh dưỡng. Một dạng nghiêm trọng hơn được gọi là chứng nôn nghén nặng (hyperemesis gravidarum) và có thể cần điều trị chuyên khoa.

Mẹ bầu nên liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở y tế nếu có một trong những dấu hiệu sau:

• Nôn nhiều đến mức không thể giữ được thức ăn hoặc nước.
• Không thể ăn uống trong khoảng 24 giờ.
• Nước tiểu rất sẫm màu hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ.
• Cảm thấy rất yếu, chóng mặt hoặc choáng khi đứng.
• Bị sụt cân.
• Đau bụng.
• Sốt.
• Nôn ra máu.

Đặc biệt, mẹ không nên chờ đến khi cơ thể mất nước nghiêm trọng mới đi khám. Điều trị sớm có thể giúp kiểm soát triệu chứng và hạn chế các biến chứng do nôn kéo dài.

Nghén có phải dấu hiệu thai nhi khỏe mạnh hơn không?

Một số nghiên cứu từng ghi nhận mối liên quan giữa buồn nôn, nôn trong thai kỳ và một số kết quả thai kỳ tích cực. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa ốm nghén là yếu tố bảo vệ thai nhi, càng không thể kết luận rằng mẹ càng nghén nhiều thì thai càng khỏe.

Tương tự, không nghén cũng không có nghĩa thai nhi phát triển kém.

Vì vậy, mẹ không nên cố tìm cách tạo ra hoặc duy trì tình trạng nghén để “giúp thai khỏe”. Sức khỏe thai kỳ cần được đánh giá thông qua khám thai, siêu âm và các xét nghiệm cần thiết theo chỉ định của bác sĩ.

Vậy có thai bao lâu thì nghén? Phần lớn mẹ bầu bắt đầu buồn nôn hoặc nôn vào khoảng tuần thứ 4–7 của thai kỳ. Tình trạng này thường giảm dần và cải thiện vào khoảng tuần 16–20, nhưng mỗi người có thể có diễn biến khác nhau.

Mẹ có thể giảm nghén bằng cách chia nhỏ bữa ăn, uống nước từng ngụm nhỏ, tránh mùi kích thích, lựa chọn món dễ ăn, nghỉ ngơi đầy đủ và thử thực phẩm chứa gừng nếu phù hợp. Nếu nôn nhiều, không thể ăn uống, mất nước, sụt cân hoặc có các dấu hiệu bất thường khác, mẹ nên đi khám để được điều trị phù hợp.

Điều quan trọng là không nghén không đồng nghĩa với thai kỳ bất thường và nghén nhiều cũng không phải thước đo cho sức khỏe của thai nhi. Mẹ nên theo dõi thai kỳ theo lịch khám và hướng dẫn của bác sĩ.

 

Moon (Tổng hợp)