Những ai không nên uống táo đỏ kỷ tử? Người dị ứng với thành phần của thức uống, đang sử dụng một số loại thuốc hoặc có bệnh lý cần kiểm soát đường huyết nên thận trọng và hỏi ý kiến bác sĩ khi cần.

Táo đỏ và kỷ tử là hai nguyên liệu thường được dùng để pha trà hoặc nấu nước uống. Táo đỏ (đại táo) là quả của cây Ziziphus jujuba, có thể dùng ở dạng tươi hoặc khô; trong khi kỷ tử là quả của cây Lycium, thường được sử dụng dưới dạng quả khô. Cả hai đều chứa một số chất dinh dưỡng và hợp chất thực vật, nhưng không nên xem nước táo đỏ kỷ tử như một phương pháp điều trị bệnh.

 

Táo đỏ kỷ tử có tác dụng gì?

 

Táo đỏ và kỷ tử cung cấp một số chất dinh dưỡng, hợp chất thực vật và chất chống oxy hóa. Các nghiên cứu về táo đỏ cho thấy loại quả này chứa vitamin, polyphenol, flavonoid, polysaccharide và chất xơ. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu về tác dụng sức khỏe của táo đỏ mới dừng ở nghiên cứu trong phòng thí nghiệm hoặc trên động vật, vì vậy chưa thể đồng nghĩa với việc ăn hoặc uống táo đỏ có tác dụng điều trị bệnh ở người.

Kỷ tử cũng chứa carotenoid và polysaccharide cùng nhiều hợp chất thực vật khác. Một số nghiên cứu tiền lâm sàng đã tìm hiểu khả năng chống oxy hóa và các tác động sinh học của kỷ tử, nhưng bằng chứng hiện có chưa đủ để sử dụng kỷ tử thay thế thuốc hoặc phương pháp điều trị được bác sĩ chỉ định.

Vì vậy, nếu sử dụng táo đỏ kỷ tử, nên xem đây là một loại thức uống hoặc thực phẩm bổ sung trong chế độ ăn, thay vì kỳ vọng thức uống này có thể “thải độc”, chữa bệnh, cân bằng nội tiết hay phòng ngừa nhiều bệnh lý cùng lúc.

Tìm hiểu về uống táo đỏ, kỷ tử

 

Những ai không nên uống táo đỏ kỷ tử?

 

Không phải ai cũng cần kiêng hoàn toàn táo đỏ kỷ tử. Tuy nhiên, một số nhóm người nên tránh hoặc thận trọng khi sử dụng.

Người từng dị ứng với táo đỏ hoặc kỷ tử

Người từng có phản ứng dị ứng với kỷ tử hoặc các sản phẩm chứa thành phần này nên tránh sử dụng. Dị ứng với kỷ tử đã được ghi nhận trong các báo cáo y khoa, trong đó nguy cơ có thể cao hơn ở một số người có cơ địa dị ứng thực phẩm hoặc phấn hoa.

Sau khi uống, nếu xuất hiện ngứa, nổi mề đay, sưng môi hoặc mặt, khó thở, chóng mặt hay các biểu hiện bất thường khác, cần ngừng sử dụng. Nếu có khó thở hoặc sưng vùng miệng, họng, cần được cấp cứu kịp thời.

Người đang dùng thuốc chống đông máu cần hỏi bác sĩ

Đây là nhóm cần đặc biệt lưu ý khi sử dụng kỷ tử. Memorial Sloan Kettering Cancer Center ghi nhận một trường hợp người đang dùng warfarin xuất hiện tình trạng INR tăng và chảy máu sau khi sử dụng sản phẩm chứa kỷ tử. Tuy nhiên, đây là bằng chứng từ báo cáo ca bệnh, chưa đủ để khẳng định mọi người dùng kỷ tử đều gặp tương tác tương tự.

Warfarin là thuốc có khoảng điều trị hẹp, nên những khả năng tương tác giữa thuốc và các sản phẩm thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung cần được xem xét cẩn thận.

Do đó, người đang dùng warfarin hoặc thuốc chống đông khác không nên tự ý uống nước táo đỏ kỷ tử thường xuyên với mục đích bồi bổ. Hãy thông báo với bác sĩ hoặc dược sĩ về các loại thực phẩm bổ sung, trà thảo dược đang sử dụng.

Người mắc bệnh tiểu đường cần kiểm soát lượng sử dụng

Người bệnh tiểu đường không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối táo đỏ kỷ tử. Vấn đề cần quan tâm là tổng lượng carbohydrate và đường trong khẩu phần.

Táo đỏ khô và kỷ tử khô có lượng đường tự nhiên cô đặc hơn so với dạng quả tươi do đã được loại bỏ phần lớn nước. Nếu nước táo đỏ kỷ tử được cho thêm đường phèn, đường cát hoặc mật ong, lượng đường của thức uống sẽ tiếp tục tăng.

Vì vậy, người bệnh tiểu đường nên hạn chế thêm đường, kiểm soát lượng nguyên liệu sử dụng và tính thức uống này vào tổng khẩu phần trong ngày. Nếu đang dùng thuốc hạ đường huyết hoặc có đường huyết khó kiểm soát, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng thường xuyên.

Không nên dùng nước táo đỏ kỷ tử để thay thế thuốc điều trị tiểu đường.

Người bị bệnh tiểu đường nên chú ý khi dùng táo đỏ kỷ tử

Người có huyết áp thấp nên thận trọng

Không có cơ sở để khẳng định tất cả người huyết áp thấp đều phải kiêng táo đỏ kỷ tử. Tuy nhiên, nếu một người đang dùng thuốc điều trị huyết áp hoặc thường xuyên có triệu chứng chóng mặt, choáng váng, nên thận trọng khi sử dụng các loại thức uống có thành phần thảo dược.

Không nên tự cho rằng uống táo đỏ kỷ tử có thể điều chỉnh huyết áp. Nếu đang điều trị tăng huyết áp hoặc huyết áp thấp, việc thay đổi chế độ ăn uống nên được thực hiện dựa trên tình trạng cụ thể và hướng dẫn của nhân viên y tế.

Phụ nữ mang thai và đang cho con bú nên hỏi bác sĩ nếu dùng thường xuyên

Táo đỏ và kỷ tử có thể được sử dụng như thực phẩm, nhưng dữ liệu về tính an toàn của việc dùng với lượng lớn hoặc sử dụng theo mục đích bổ sung trong thai kỳ và thời kỳ cho con bú còn hạn chế.

Vì vậy, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú không nên tự ý sử dụng nước táo đỏ kỷ tử với lượng lớn, đặc biệt khi kết hợp nhiều nguyên liệu thảo dược khác. Nếu muốn uống thường xuyên hoặc sử dụng với mục đích hỗ trợ sức khỏe, nên hỏi bác sĩ theo dõi thai kỳ hoặc bác sĩ của mẹ và bé.

 

Táo đỏ kỷ tử có tương tác với thuốc không?

 

Câu trả lời là có khả năng, nhưng mức độ và ý nghĩa lâm sàng phụ thuộc vào từng loại thuốc, liều sử dụng và tình trạng sức khỏe.

Thông tin về tương tác giữa các sản phẩm thảo dược và thuốc hiện còn hạn chế. Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp của Mỹ (NCCIH) lưu ý rằng nhiều tương tác được đề xuất mới dựa trên nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, động vật hoặc các báo cáo riêng lẻ, chưa đủ dữ liệu để kết luận chắc chắn ở người.

Riêng với kỷ tử, đã có báo cáo về khả năng ảnh hưởng đến tác dụng của warfarin. Vì vậy, người sử dụng thuốc có khoảng điều trị hẹp, thuốc chống đông hoặc nhiều loại thuốc cùng lúc nên thông báo cho bác sĩ về việc sử dụng kỷ tử và các sản phẩm thảo dược.

Không nên tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều thuốc chỉ vì muốn sử dụng nước táo đỏ kỷ tử.

 

Uống táo đỏ kỷ tử mỗi ngày có tốt không?

 

Nếu sử dụng như một loại thức uống thông thường với lượng vừa phải và không thuộc nhóm có nguy cơ tương tác hoặc dị ứng, không nhất thiết phải kiêng táo đỏ kỷ tử.

Tuy nhiên, uống mỗi ngày không đồng nghĩa với việc mang lại nhiều lợi ích sức khỏe hơn. Hiện chưa có cơ sở khoa học đủ mạnh để đưa ra một lượng nước táo đỏ kỷ tử cố định mà tất cả mọi người nên uống mỗi ngày.

Lượng nguyên liệu trong mỗi công thức cũng rất khác nhau. Một cốc nước pha vài lát táo đỏ và một ít kỷ tử sẽ khác hoàn toàn với thức uống sử dụng nhiều quả khô cùng đường phèn hoặc mật ong.

Do đó, thay vì áp dụng một con số cố định cho tất cả mọi người, nên chú ý đến tổng khẩu phần, lượng đường thêm vào và phản ứng của cơ thể.

Uống táo đỏ kỷ tử với lượng phù hợp

 

Uống táo đỏ kỷ tử lúc nào tốt?

 

Không có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy có một thời điểm cố định trong ngày mà mọi người uống táo đỏ kỷ tử sẽ nhận được nhiều lợi ích nhất.

Có thể uống vào buổi sáng, ban ngày hoặc dùng cùng bữa phụ tùy sở thích và khả năng dung nạp. Người có dạ dày nhạy cảm nên tránh uống quá nhiều một lúc và theo dõi phản ứng của cơ thể.

Nếu uống vào buổi tối, không nên mặc định rằng nước táo đỏ kỷ tử có tác dụng gây ngủ hoặc cải thiện mất ngủ. Một số nghiên cứu về các hoạt chất của táo đỏ đang được thực hiện, nhưng những kết quả này chưa đủ để coi nước táo đỏ kỷ tử thông thường là phương pháp điều trị mất ngủ.

 

Lưu ý khi pha và uống táo đỏ kỷ tử

 

Khi sử dụng táo đỏ kỷ tử, nên lưu ý một số vấn đề sau:

• Chọn nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, bao bì đầy đủ và được bảo quản đúng cách.
• Rửa nguyên liệu trước khi pha hoặc nấu, đặc biệt khi sử dụng quả khô.
• Không cần cho quá nhiều táo đỏ hoặc kỷ tử chỉ vì cho rằng lượng càng nhiều thì tác dụng càng tốt.
• Hạn chế thêm đường phèn, đường cát hoặc mật ong, đặc biệt với người cần kiểm soát đường huyết.
• Không sử dụng thức uống thay thế thuốc điều trị.
• Nếu đang dùng thuốc kê đơn, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng thường xuyên các sản phẩm chứa kỷ tử.
• Ngừng uống nếu xuất hiện dấu hiệu dị ứng hoặc các triệu chứng bất thường.

Đặc biệt, không nên mua các sản phẩm quảng cáo táo đỏ kỷ tử với công dụng chữa bệnh, “thải độc”, “đào thải độc tố” hoặc điều trị nhiều bệnh lý cùng lúc. Với thực phẩm và sản phẩm thảo dược, chất lượng nguyên liệu, cách chế biến và hàm lượng hoạt chất có thể khác nhau đáng kể.

 

Ai nên hỏi bác sĩ trước khi uống táo đỏ kỷ tử?

 

Những trường hợp sau nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng thường xuyên:

• Người đang dùng warfarin hoặc thuốc chống đông.
• Người đang dùng nhiều loại thuốc điều trị bệnh mạn tính.
• Người chuẩn bị phẫu thuật.
• Người mang thai hoặc đang cho con bú và muốn sử dụng với lượng lớn hoặc thường xuyên.
• Người bị tiểu đường nhưng đường huyết chưa ổn định.
• Người từng có tiền sử dị ứng với kỷ tử hoặc các loại thực phẩm tương tự.
• Người xuất hiện triệu chứng bất thường sau khi uống.

Việc cung cấp đầy đủ thông tin về thuốc, thực phẩm bổ sung và các loại trà thảo dược đang sử dụng sẽ giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ tương tác chính xác hơn. NCCIH cũng khuyến nghị người dùng thông báo cho nhân viên y tế về tất cả thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.

 

 

Táo đỏ kỷ tử có thể được sử dụng như một loại thức uống trong chế độ ăn của nhiều người, nhưng không nên xem đây là thức uống có tác dụng chữa bệnh hoặc càng uống nhiều càng tốt. Những ai không nên uống táo đỏ kỷ tử chủ yếu là người từng dị ứng với thành phần của thức uống; trong khi người dùng thuốc chống đông, mắc bệnh cần kiểm soát đường huyết, đang mang thai hoặc cho con bú và người dùng nhiều thuốc nên thận trọng, đặc biệt khi muốn sử dụng thường xuyên. Với các sản phẩm chứa kỷ tử, việc kiểm tra tương tác thuốc trước khi dùng là cần thiết trong một số trường hợp.

Minh LT (Tổng hợp)