Lần đầu tiên được tổ chức với quy mô cấp tỉnh, liên hoan quy tụ các tổ, nhóm và câu lạc bộ Bài chòi đến từ nhiều địa phương trong tỉnh. Đây là dịp để những nghệ nhân, diễn viên không chuyên và những người yêu thích Bài chòi cùng gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm thực hành di sản, đồng thời giới thiệu những nét đặc sắc trong nghệ thuật diễn xướng của từng địa phương.

Mỗi phần trình diễn đều tái hiện không gian Bài chòi truyền thống với những chòi tre mộc mạc, bộ bài quen thuộc cùng tiếng hô thai giàu tính ngẫu hứng. Các "anh hiệu", "chị hiệu" không chỉ thể hiện kỹ năng ca hát mà còn vận dụng vốn văn học dân gian, sự ứng biến linh hoạt để tạo nên những câu hô vừa hài hước, vừa phản ánh đời sống lao động, tình yêu quê hương, đất nước. Chính sự gần gũi ấy đã khiến người xem dễ dàng hòa mình vào không khí của hội chơi.

Liên hoan các tổ, nhóm, câu lạc bộ Bài chòi tỉnh Quảng Trị lần thứ I. Ảnh: Báo Văn Hóa

Điểm đáng chú ý của liên hoan không nằm ở yếu tố thi thố mà ở việc tạo ra sân chơi để các câu lạc bộ đang hoạt động trên địa bàn có cơ hội kết nối. Trong nhiều năm qua, các tổ, nhóm Bài chòi tại Quảng Trị vẫn âm thầm duy trì sinh hoạt, truyền dạy cho thế hệ trẻ và biểu diễn trong các lễ hội truyền thống. Tuy nhiên, việc thiếu những sự kiện quy mô lớn khiến các đơn vị ít có cơ hội giao lưu, học hỏi. Liên hoan lần thứ I vì thế được xem là "điểm hẹn" của những người gìn giữ di sản.

Thông qua chương trình, ngành văn hóa Quảng Trị cũng kỳ vọng tạo động lực để các địa phương tiếp tục thành lập, củng cố các câu lạc bộ Bài chòi, mở rộng lực lượng thực hành di sản. Khi di sản được nuôi dưỡng từ chính cộng đồng, được người dân tham gia với tinh thần tự nguyện và niềm yêu thích, sức sống của Bài chòi sẽ không chỉ dừng lại trong các dịp lễ hội mà còn hiện diện thường xuyên trong đời sống văn hóa cơ sở.

Liên hoan còn góp phần phát hiện những hạt nhân có năng khiếu, khuyến khích lớp trẻ tiếp cận nghệ thuật Bài chòi. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong công tác bảo tồn, bởi một di sản chỉ thực sự sống khi có người kế tục. 

Việc tổ chức Liên hoan các tổ, nhóm, câu lạc bộ Bài chòi tỉnh Quảng Trị lần thứ I cũng là hoạt động thiết thực hưởng ứng chủ trương bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể sau khi Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Thay vì chỉ bảo tồn trong tư liệu hay sân khấu chuyên nghiệp, Quảng Trị lựa chọn cách đưa di sản trở về với cộng đồng  nơi Bài chòi được sinh ra và phát triển.

Hà Lâm (Tổng hợp)