Nhắc đến Hải Dương cũ (Hải Phòng hiện nay), nhiều người nghĩ ngay đến bánh đậu xanh hay vải thiều Thanh Hà. Thế nhưng, vùng đất này còn có một thức quà dân dã đã gắn bó với nhiều thế hệ người dân địa phương là bánh gai. Với lớp vỏ đen óng đặc trưng, nhân thơm ngọt và hương vị mộc mạc, bánh gai Hải Dương từ lâu đã trở thành món quà quê được nhiều du khách tìm mua mỗi khi ghé thăm.

Điều khiến bánh gai nổi bật giữa vô vàn loại bánh truyền thống của Việt Nam chính là màu đen đặc trưng. Màu sắc ấy không đến từ phẩm màu mà được tạo nên từ lá gai. Sau khi thu hoạch, lá gai được luộc kỹ, bỏ gân rồi nghiền nhuyễn. Phần lá gai này được trộn cùng bột nếp tạo thành lớp vỏ dẻo thơm, mang màu đen bóng tự nhiên.

Để làm nên một chiếc bánh gai ngon, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Bột nếp thường được chọn từ loại gạo nếp thơm, xay mịn rồi trộn cùng lá gai và mật mía hoặc đường. Hỗn hợp này được nhào kỹ cho đến khi đạt độ dẻo vừa phải. Trong khi đó, phần nhân bánh là sự kết hợp hài hòa giữa đậu xanh đồ chín, dừa nạo, mỡ lợn thái hạt lựu, đường và đôi khi có thêm hạt sen hoặc vừng rang.

Khi gói bánh, người làm khéo léo đặt nhân vào giữa lớp bột rồi bọc kín, tạo hình vuông hoặc hình tròn tùy từng nơi. Bánh sau đó được gói trong lá chuối khô và hấp trong nhiều giờ. Chính lớp lá chuối giúp bánh giữ được độ ẩm, đồng thời tạo nên mùi thơm rất riêng mà khó loại bánh nào có được.

Cắn một miếng bánh gai Hải Dương, thực khách sẽ cảm nhận được lớp vỏ mềm dẻo nhưng không dính răng. Hương thơm của lá gai quyện với vị ngọt thanh của đậu xanh, vị béo của dừa và mỡ lợn tạo nên sự hài hòa khó quên. Bánh không quá ngọt gắt, càng nhai càng cảm nhận rõ vị bùi và hương thơm đặc trưng lan tỏa nơi đầu lưỡi.

Với người Hải Dương xa quê, hương vị bánh gai còn là ký ức tuổi thơ, là nỗi nhớ về những buổi chiều theo mẹ ra chợ hay những lần được bà gói bánh mỗi dịp đặc biệt.

Ngày nay, bánh gai Hải Dương vẫn giữ được nét truyền thống dù đã có nhiều thay đổi để phù hợp với thị hiếu hiện đại. Nhiều cơ sở sản xuất chú trọng hơn đến việc lựa chọn nguyên liệu sạch, cải tiến quy trình chế biến nhưng vẫn giữ nguyên công thức gia truyền. Nhờ đó, món bánh quê này không chỉ được người dân địa phương yêu thích mà còn trở thành đặc sản nổi tiếng, có mặt ở nhiều tỉnh thành trên cả nước.

Nếu có dịp ghé Hải Dương cũ, đừng quên thưởng thức hoặc mang về vài chục chiếc bánh gai làm quà. Giữa nhịp sống hiện đại với vô vàn món ăn mới lạ, thứ bánh màu đen giản dị ấy vẫn đủ sức níu chân thực khách bằng hương vị chân thành của làng quê Bắc Bộ. Đó không chỉ là một món ăn mà còn là một phần ký ức, một nét đẹp ẩm thực truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Hương Việt (Tổng hợp)