Sự tự tin của một đứa trẻ không mất đi trong một ngày. Nó bị bào mòn từng chút một, qua những thói quen lặp đi lặp lại mà đôi khi chính trẻ không nhận ra, còn người lớn thì dễ bỏ qua. Có những thói quen tưởng chừng rất nhỏ, rất “trẻ con”, nhưng nếu kéo dài, chúng sẽ khiến con lớn lên với cảm giác nghi ngờ bản thân, sợ sai, sợ bị đánh giá và ngại bước ra khỏi vùng an toàn.

Điều quan trọng là: phần lớn những thói quen này không phải lỗi của con, mà hình thành từ môi trường xung quanh và cách con học để thích nghi. Bố mẹ tinh ý và kiên nhẫn có thể giúp con điều chỉnh dần, trước khi sự tự ti trở thành một phần tính cách.

1. Thói quen luôn chờ người khác quyết định thay

Những đứa trẻ quen được hỏi: “Con thích gì?”, “Con chọn cái nào?” nhưng lại thường xuyên được người lớn quyết định hộ, lâu dần sẽ hình thành phản xạ né tránh lựa chọn. Con sợ chọn sai, sợ bị trách, sợ chịu trách nhiệm. Khi không được rèn luyện quyền quyết định từ những việc nhỏ, con sẽ dần tin rằng: “Mình không đủ giỏi để tự chọn.”

Bố mẹ hãy bắt đầu bằng những lựa chọn đơn giản, cho phép con sai trong giới hạn an toàn, và tôn trọng quyết định của con dù kết quả chưa hoàn hảo.

2. Thói quen xin lỗi ngay cả khi không làm sai

Nhiều đứa trẻ nói “con xin lỗi” như một phản xạ, không phải vì hiểu lỗi, mà để tránh rắc rối. Điều này thường xuất phát từ môi trường hay quát mắng, phán xét. Lâu dần, con hình thành niềm tin rằng mình luôn là người có lỗi, và giá trị bản thân thấp hơn người khác.

Bố mẹ cần giúp con phân biệt rõ: khi nào cần xin lỗi, khi nào cần bảo vệ quan điểm của mình, và khẳng định rằng con có quyền không nhận lỗi nếu mình không sai.

3. Thói quen so sánh bản thân với bạn bè

Trẻ em rất nhạy cảm với việc bị so sánh, nhưng điều nguy hiểm hơn là khi con tự so sánh chính mình. Con nhìn bạn giỏi hơn, đẹp hơn, được khen nhiều hơn và âm thầm kết luận: “Mình kém cỏi.” Thói quen này, nếu không được điều chỉnh, sẽ khiến con luôn thấy mình thiếu sót, dù đã cố gắng rất nhiều.

Bố mẹ nên giúp con tập trung vào sự tiến bộ của chính mình, thay vì thành tích của người khác. Khen con vì nỗ lực, không chỉ vì kết quả.

4. Thói quen né tránh thử thách mới

Khi con thường xuyên nói: “Con không làm được đâu”, “Con sợ lắm”, rất có thể con không lười, mà đang thiếu niềm tin vào bản thân. Mỗi lần né tránh, con lại tự củng cố niềm tin rằng mình yếu kém. Sự tự tin vì thế bị bào mòn dần theo thời gian.

Thay vì ép con làm bằng được, bố mẹ hãy đồng hành, chia nhỏ thử thách, và ghi nhận từng bước tiến nhỏ. Cảm giác “mình làm được” chính là nền móng của tự tin.

5. Thói quen phụ thuộc quá nhiều vào lời khen

Những đứa trẻ chỉ cảm thấy mình có giá trị khi được khen sẽ rất dễ lung lay khi không được công nhận. Khi lời khen trở thành thước đo duy nhất, con sẽ sợ thất bại, sợ bị chê, và ngại thể hiện bản thân.

Bố mẹ hãy dạy con cách tự đánh giá nỗ lực của mình, cảm nhận niềm vui từ quá trình, chứ không chỉ từ phản ứng của người khác.

6. Thói quen im lặng khi không hiểu hoặc không đồng ý

Có những đứa trẻ rất ngoan, rất lễ phép, nhưng lại quen kìm nén suy nghĩ. Con sợ hỏi vì sợ bị chê ngốc, sợ nói khác vì sợ bị phản đối. Lâu dần, con học cách im lặng và tự phủ nhận tiếng nói của chính mình.

Bố mẹ hãy tạo một không gian an toàn, nơi con được quyền hỏi, được quyền nói “con không hiểu”, “con nghĩ khác”. Khi tiếng nói của con được lắng nghe, sự tự tin sẽ dần được nuôi dưỡng.

Kết

Sự tự tin không đến từ việc con luôn đúng hay luôn giỏi, mà đến từ cảm giác con được tôn trọng, được tin tưởng và được phép sai. Những thói quen xấu có thể được hình thành trong thời gian dài, nhưng cũng hoàn toàn có thể được cải thiện nếu bố mẹ đủ tinh tế và kiên nhẫn.

Giúp con thay đổi thói quen không phải là uốn nắn gấp gáp, mà là đồng hành từng chút một. Bởi khi sự tự tin được giữ gìn từ sớm, đó sẽ là hành trang quý giá nhất để con bước vào đời – vững vàng, bình thản và không sợ là chính mình.

Theo Phụ Nữ Số