Không cầu kỳ nguyên liệu, không nhiều lớp hương vị phức tạp, chiếc bánh nhỏ nhắn được làm từ bột gạo, nhân thịt và gói trong lá dong vẫn khiến bao người con Thanh Hóa xa quê nhớ mãi.

Tên gọi "bánh răng bừa" bắt nguồn từ hình dáng đặc biệt của chiếc bánh. Sau khi được gói, bánh có dáng dài, thuôn nhọn ở hai đầu, trông giống chiếc răng của chiếc bừa - nông cụ quen thuộc trong nền nông nghiệp lúa nước. Chính cái tên mộc mạc ấy đã gợi nhắc về cuộc sống lao động của người nông dân, nơi những cánh đồng và mùa vụ luôn hiện diện trong đời sống thường nhật.

Nguyên liệu làm bánh khá đơn giản nhưng đòi hỏi sự khéo léo. Gạo tẻ được ngâm kỹ rồi xay thành bột nước. Bột được khuấy trên bếp cho đến khi đạt độ sánh dẻo vừa phải. Phần nhân thường gồm thịt lợn băm nhỏ xào cùng hành khô, đôi khi thêm mộc nhĩ để tăng độ giòn và hương vị. Khi bột nguội bớt, người làm sẽ trải lên lá dong, cho nhân vào giữa rồi khéo léo gói thành những chiếc bánh dài nhỏ.

Bánh răng bừa Thanh Hóa. Ảnh: T.L

Sau khi gói xong, bánh được xếp vào nồi và hấp chín. Khi mở lớp lá dong xanh mướt, chiếc bánh trắng ngần hiện ra với hương thơm dịu của gạo mới hòa quyện cùng mùi lá. Lớp vỏ bánh mềm mịn, dẻo nhưng không dính, ôm lấy phần nhân đậm đà bên trong tạo nên sự hài hòa trong từng miếng ăn.

Điều khiến bánh răng bừa được nhiều người yêu thích chính là hương vị thanh nhã, dễ ăn. Bánh ngon nhất khi còn nóng, có thể chấm cùng nước mắm pha loãng thêm chút ớt tươi. Vị ngọt của gạo, vị béo thơm của thịt cùng hương lá dong tạo nên nét hấp dẫn rất riêng. Món ăn không quá đậm vị nhưng lại mang cảm giác gần gũi, khiến người ta muốn ăn thêm chiếc thứ hai, thứ ba.

Tại Thanh Hóa, bánh răng bừa xuất hiện trong nhiều dịp quan trọng như ngày giỗ, lễ Tết, đám cưới hay những buổi họp mặt gia đình. Ở một số địa phương, các gia đình vẫn duy trì thói quen quây quần bên nhau để làm bánh mỗi khi có việc lớn. Công việc ngâm gạo, xay bột, chuẩn bị nhân, gói bánh không chỉ để tạo nên món ăn mà còn là dịp gắn kết các thế hệ trong gia đình.

Bánh sau khi hấp chín. Ảnh: SLD

Ngày nay, dù nhiều món ăn hiện đại xuất hiện, bánh răng bừa vẫn giữ được vị trí riêng trong lòng người dân xứ Thanh. Không ít du khách khi đến vùng đất này đều tìm mua bánh về làm quà như một cách mang theo hương vị quê nhà. Chiếc bánh nhỏ bé ấy không chỉ là món ăn dân dã mà còn là câu chuyện về văn hóa nông nghiệp, về sự cần cù và tình cảm gắn bó với quê hương của người Thanh Hóa qua nhiều thế hệ.

Hải Trà (Tổng hợp)