Nhắc đến Bắc Ninh, nhiều người nghĩ ngay đến dân ca quan họ, những ngôi chùa cổ hay các làng nghề truyền thống lâu đời. Thế nhưng, vùng đất Kinh Bắc còn sở hữu nhiều món ăn đặc sắc, trong đó có nem Bùi - một thức quà dân dã đã gắn bó với đời sống người dân địa phương qua nhiều thế hệ. Không cầu kỳ như nem chua hay nem nướng, nem Bùi chinh phục thực khách bằng vị bùi thơm của thính gạo, vị ngọt của thịt và hương vị mộc mạc rất riêng.

Nem Bùi có nguồn gốc từ làng Bùi Xá, thuộc thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Từ lâu, món ăn này đã xuất hiện trong các dịp lễ, Tết, đám cưới hay những cuộc gặp gỡ thân tình của người dân trong vùng. Trải qua thời gian, nem Bùi không chỉ là món ăn quen thuộc của người địa phương mà còn trở thành đặc sản được nhiều du khách tìm mua làm quà khi đến Bắc Ninh.

Nguyên liệu làm nem khá đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ trong từng công đoạn. Thịt lợn nạc và bì lợn được sơ chế kỹ, luộc chín rồi thái mỏng. Điểm đặc biệt tạo nên hương vị của nem Bùi chính là lớp thính được làm từ gạo rang vàng xay mịn. Khi trộn đều thịt, bì với thính, người làm phải căn chỉnh tỷ lệ hợp lý để nem có độ khô vừa phải, không quá bở cũng không quá ướt.

Nem Bùi Bắc Ninh thơm mùi thính. Ảnh: Minh Vũ

Sau khi hoàn thành, hỗn hợp được nắm thành từng nắm nhỏ hoặc gói trong lá chuối xanh. Không trải qua quá trình lên men như nhiều loại nem khác, nem Bùi có thể thưởng thức ngay sau khi chế biến. Khi ăn, thực khách thường dùng kèm lá sung, lá đinh lăng, lá mơ hoặc các loại rau thơm rồi chấm với nước tương hoặc nước mắm pha chua ngọt.

Điều làm nên sức hấp dẫn của nem Bùi là sự hòa quyện của nhiều tầng hương vị. Thính gạo rang mang đến mùi thơm đặc trưng, phần thịt và bì tạo độ ngọt, giòn tự nhiên, trong khi các loại lá ăn kèm giúp cân bằng vị giác. Mỗi miếng nem không quá đậm đà nhưng lại để lại dư vị khó quên, càng ăn càng cuốn.

Ngày nay, nhiều hộ gia đình tại Bùi Xá vẫn duy trì nghề làm nem theo phương thức truyền thống. Dù thị trường xuất hiện nhiều món ăn hiện đại, nem Bùi vẫn giữ được chỗ đứng nhờ hương vị riêng và câu chuyện văn hóa phía sau. Với người dân Bắc Ninh, đây không chỉ là một món ăn mà còn là niềm tự hào của quê hương, gắn với ký ức về những dịp sum họp và nét đẹp ẩm thực vùng Kinh Bắc.

Đối với du khách, thưởng thức nem Bùi là cơ hội để cảm nhận một phần văn hóa Bắc Ninh qua những nguyên liệu giản dị và cách chế biến truyền thống. Món ăn dân dã ấy đã góp phần làm phong phú thêm bản đồ ẩm thực Việt Nam, đồng thời lưu giữ những giá trị lâu đời của vùng đất quan họ.

Hòa Vang (Tổng hợp)