Đối với nhiều người, cây sắn chủ yếu được biết đến với phần củ. Thế nhưng với người Cơ Tu, những ngọn lá sắn non cũng là nguyên liệu quý trong bữa cơm gia đình. Từ lâu, cây sắn đã gắn bó với cuộc sống của đồng bào vùng cao, đặc biệt trong những giai đoạn khó khăn. Không chỉ lấy củ làm lương thực, người dân còn tận dụng lá để chế biến thành nhiều món ăn như xào với thịt, nấu canh, muối chua hoặc đãi khách trong các dịp lễ hội.

Điều làm nên sự đặc biệt của món ăn này chính là sự kết hợp giữa lá sắn và sâu muồng - loại sâu sống trên cây muồng trong rừng hoặc ven nương rẫy. Vào mùa sâu muồng sinh sôi, người dân tranh thủ thu hoạch để làm thực phẩm. Loại sâu này có thân mềm, giàu đạm và từ lâu đã trở thành nguyên liệu quen thuộc trong ẩm thực của nhiều cộng đồng cư dân miền núi.

Bắt sâu muồng ven suối

Để chế biến món lá sắn xào sâu muồng, người Cơ Tu thường chọn những ngọn sắn non, lá bánh tẻ còn xanh mướt. Đây là công đoạn đòi hỏi kinh nghiệm bởi lá sắn chứa nhựa và có vị hăng tự nhiên. Sau khi hái về, lá được chần qua nước sôi, ngâm nước lạnh rồi vò kỹ nhiều lần để loại bỏ nhựa và vị đắng. Công đoạn này quyết định chất lượng món ăn, giúp lá mềm nhưng vẫn giữ được màu xanh hấp dẫn.

Sâu muồng sau khi làm sạch được rang hoặc xào sơ cho dậy mùi thơm. Khi bếp lửa hồng rực lên, người nấu phi thơm tỏi, cho sâu muồng vào đảo đều rồi tiếp tục cho lá sắn đã sơ chế vào chảo. Gia vị thường khá đơn giản. Những nguyên liệu mộc mạc ấy hòa quyện tạo nên hương vị rất riêng của núi rừng Trường Sơn.

Khi hoàn thành, món ăn tỏa mùi thơm đặc trưng của tỏi và lá sắn. Lá mềm, có vị bùi nhẹ xen lẫn chút đắng thanh đặc trưng, trong khi sâu muồng béo ngậy và giàu vị ngọt tự nhiên. Sự kết hợp tưởng chừng lạ lẫm ấy lại tạo nên trải nghiệm ẩm thực khó quên đối với du khách lần đầu thưởng thức.

Món lá sắn xào sâu muồng

Không chỉ đơn thuần là một món ăn dân dã, lá sắn xào sâu muồng còn mang nhiều ý nghĩa trong đời sống văn hóa của người Cơ Tu. Trong những dịp đón khách phương xa hay khách quý đến nhà, gia chủ thường chuẩn bị những món ăn đặc trưng của núi rừng, trong đó có lá sắn xào sâu muồng, như một cách thể hiện sự trân trọng và lòng hiếu khách. Với người Cơ Tu, việc mời khách thưởng thức những sản vật do chính gia đình làm ra là niềm tự hào về cuộc sống gắn bó với thiên nhiên và bản sắc cộng đồng.

Món ăn này cũng gắn với những giá trị truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Trong gia đình, con cháu thường chế biến các món ăn quen thuộc từ lá sắn để dâng lên ông bà, cha mẹ như một cách thể hiện sự kính trọng và hiếu thảo đối với người lớn tuổi. Đặc biệt, trong phong tục của người Cơ Tu, những chàng rể cũng thường làm món này khi về thăm nhà vợ thể hiện sự quan tâm.

Bởi vậy, lá sắn xào sâu muồng không chỉ là hương vị của núi rừng Trường Sơn mà còn là câu chuyện về nếp sống, tình thân và những giá trị văn hóa đặc sắc của người Cơ Tu vẫn được lưu giữ đến ngày nay.

Hà An (Tổng hợp)