Nhắc đến ẩm thực Cao Bằng, nhiều người nghĩ ngay đến bánh cuốn trứng, hạt dẻ Trùng Khánh hay lạp sườn hun khói. Thế nhưng, với người Tày, Nùng nơi đây, bánh khảo mới là món quà mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống, gắn liền với những ngày Tết cổ truyền và những dịp sum họp gia đình. Từ những nguyên liệu dân dã như gạo nếp, đường và mỡ lợn, người dân đã tạo nên một loại bánh có hương vị riêng khó lẫn.

Bánh khảo được làm từ gạo nếp ngon, thường là nếp nương trồng trên các sườn đồi vùng cao. Gạo sau khi rang chín sẽ được xay thật mịn thành bột. Công đoạn rang gạo được xem là bí quyết quyết định hương vị của bánh, bởi chỉ cần quá lửa hoặc thiếu lửa, bột sẽ mất đi mùi thơm đặc trưng.

Phần nhân bánh thường được làm từ mỡ lợn thái hạt lựu rim với đường, kết hợp cùng lạc rang hoặc vừng. Khi cắn một miếng bánh khảo, thực khách sẽ cảm nhận được lớp bột nếp mềm mịn tan dần trong miệng, hòa quyện với vị ngọt thanh và chút béo bùi của nhân bánh. Chính sự giản dị ấy đã giúp bánh khảo trở thành món ăn được nhiều thế hệ người dân vùng Đông Bắc yêu thích.

Bánh khảo Cao Bằng. Ảnh: chuyên trang Dân tộc và Phát triển/VietNamNet

Trong đời sống của người Tày, Nùng, bánh khảo không đơn thuần là một món ăn. Mỗi dịp Tết Nguyên đán, những đòn bánh được gói cẩn thận trong giấy màu trở thành lễ vật dâng lên bàn thờ tổ tiên. Người dân quan niệm bánh khảo tượng trưng cho sự đủ đầy, sung túc và lòng biết ơn đối với những người đi trước. Vì thế, dù cuộc sống hiện đại có nhiều đổi thay, nhiều gia đình vẫn giữ thói quen tự làm bánh khảo vào những ngày cuối năm.

Ngày nay, bánh khảo không chỉ xuất hiện trong dịp Tết mà còn trở thành đặc sản được du khách tìm mua khi ghé thăm Cao Bằng. Nhiều cơ sở sản xuất đã cải tiến mẫu mã, bổ sung các loại nhân mới như đậu xanh, dừa hoặc mè đen để phù hợp với khẩu vị của nhiều đối tượng khách hàng. Tuy vậy, hương vị truyền thống với lớp bột nếp rang thơm lừng vẫn là lựa chọn được yêu thích nhất.

Giữa vô vàn món quà hiện đại, bánh khảo vẫn giữ được sức hút riêng nhờ câu chuyện văn hóa ẩn chứa trong từng chiếc bánh. Đó không chỉ là vị ngọt của đường, hương thơm của nếp nương mà còn là ký ức về những ngày Tết đoàn viên nơi miền non cao Đông Bắc. Với nhiều người con Cao Bằng xa quê, chỉ cần thưởng thức một miếng bánh khảo cũng đủ để nhớ về mái nhà, về bếp lửa và không khí sum vầy của những mùa xuân năm cũ.

Đan Vy (Tổng hợp)