Nằm bên dòng sông Hương thơ mộng, chùa Thiên Mụ từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hóa, tâm linh của xứ Huế. Không chỉ nổi tiếng với tháp Phước Duyên in bóng bên dòng nước, ngôi cổ tự hơn 400 năm tuổi này còn lưu giữ hai bảo vật quốc gia quý giá, phản ánh dấu ấn lịch sử của Phật giáo Đàng Trong và thời kỳ các chúa Nguyễn mở cõi.

Chùa Thiên Mụ nằm bên bờ sông Hương. Ảnh: Pp Qp

Tọa lạc trên đồi Hà Khê, cách trung tâm thành phố Huế khoảng 5km về phía Tây, chùa Thiên Mụ được chúa Nguyễn Hoàng cho xây dựng vào năm 1601. Trải qua hơn bốn thế kỷ, nơi đây vẫn giữ được vẻ uy nghiêm, cổ kính và là một trong những điểm đến không thể bỏ qua khi ghé thăm cố đô.

Từ bờ sông Hương nhìn lên, du khách dễ dàng bắt gặp hình ảnh tháp Phước Duyên cao vút giữa nền trời. Công trình được vua Thiệu Trị cho xây dựng vào năm 1844, cao 21m với 7 tầng, mỗi tầng đều thờ tượng Phật. Không chỉ là biểu tượng của chùa Thiên Mụ, tháp Phước Duyên còn được xem là một trong những hình ảnh đặc trưng của Huế xuất hiện trong nhiều tác phẩm nhiếp ảnh, hội họa và du lịch.

Tháp Phước Duyên có 7 tầng. Ảnh: Macro Alle

Bước qua cổng tam quan, du khách sẽ được khám phá quần thể kiến trúc đặc sắc gồm điện Đại Hùng, điện Quan Âm, điện Địa Tạng cùng hệ thống lầu bia, lầu chuông được bố trí hài hòa trong khuôn viên rộng lớn. Chánh điện được xây dựng theo lối nhà rường truyền thống Huế, kết hợp tinh hoa kiến trúc cung đình triều Nguyễn với những đường nét trang trí tinh xảo trên mái ngói, đầu đao và hệ thống cột gỗ.

Không chỉ có giá trị kiến trúc và cảnh quan, chùa Thiên Mụ còn là nơi lưu giữ hai bảo vật quốc gia đặc biệt. Đầu tiên là Đại Hồng Chung, quả chuông đồng khổng lồ được chúa Nguyễn Phúc Chu cho đúc vào năm 1710. Chuông cao 2,4m, đường kính miệng 1,4m, nặng gần 2 tấn. Trên thân chuông còn lưu giữ nhiều hoa văn, minh văn và các biểu tượng Phật giáo được chế tác công phu. Với giá trị nổi bật về lịch sử, mỹ thuật và kỹ thuật đúc đồng, Đại Hồng Chung được công nhận là bảo vật quốc gia vào năm 2013.

Đại Hồng Chung tại chùa Thiên Mụ là một trong hai bảo vật quốc gia được lưu giữ tại ngôi cổ tự hơn 400 năm tuổi. Ảnh: Lê Tấn Lộc/Wikimedia Commons.

Bảo vật quốc gia thứ hai là bia đá “Ngự kiến Thiên Mụ tự”, được dựng năm 1715 sau đợt đại trùng tu chùa dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu. Tấm bia đặt trên lưng rùa đá, ghi lại quá trình tôn tạo ngôi chùa cũng như tư tưởng Phật giáo của vị chúa nổi tiếng sùng đạo này. Đặc biệt, trên bia còn lưu dấu ấn triện “Đại Việt quốc Nguyễn Chúa vĩnh trấn chi bảo”, góp phần làm tăng giá trị lịch sử của hiện vật. Năm 2020, bia đá được công nhận là bảo vật quốc gia.

Ngoài hai bảo vật quý hiếm, chùa Thiên Mụ còn lưu giữ nhiều tượng Phật cổ, hiện vật Phật giáo và di sản gắn với các chúa Nguyễn, triều Nguyễn. Nơi đây từng được xếp vào nhóm 20 thắng cảnh nổi tiếng của đất Thần Kinh. Vua Thiệu Trị cũng từng sáng tác bài thơ nổi tiếng “Thiên Mụ chung thanh” để ca ngợi vẻ đẹp thanh tịnh của ngôi chùa.

Ngày nay, giữa nhịp sống hiện đại, chùa Thiên Mụ vẫn là điểm dừng chân của hàng triệu du khách mỗi năm. Không chỉ tìm đến để vãn cảnh, nhiều người còn muốn lắng nghe tiếng chuông chùa ngân vang trên sông Hương, cảm nhận vẻ đẹp của một di sản hơn 400 năm tuổi đang gìn giữ những giá trị văn hóa, lịch sử vô giá của dân tộc.

An Chi (Tổng hợp)