Trong những khoảnh khắc chăm con, không ít phụ huynh đã từng trải qua cảnh “quen thuộc mà đau nhói”: bé bất ngờ với đôi bàn tay nhỏ, nhéo tóc, túm tóc hay kéo thật mạnh khi đang được ôm ấp. Hành động tưởng chừng nghịch ngợm ấy, nếu quan sát kỹ, lại ẩn chứa những điều thú vị hơn về cảm xúc và quá trình phát triển của trẻ nhỏ.

Theo nghiên cứu, khi một em bé vươn tay “túm tóc mẹ”, đó không chỉ là hành vi bộc phát đơn thuần mà là biểu hiện của sự khám phá thế giới bằng xúc giác, cảm nhận độ dài, cảm nhận cảm giác da đầu, và phản ứng của mẹ khi bị kéo. Chính sự hấp dẫn vừa vặn về khoảng cách và cảm giác khiến trẻ đưa tay ra, nắm chặt rồi thỏa mãn khi có được kết quả ấy.

Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, thế giới bên ngoài còn rất mới mẻ. Từ việc bé đưa tay vào miệng để cảm nhận, đến việc nắm đồ vật đầu tiên, tất cả đều là những bước đầu tiên trong việc rèn luyện kỹ năng phối hợp tay - mắt và xúc giác của trẻ. Khi bé túm tóc mẹ, chính là lúc chúng đang học về sự tiếp xúc, cảm nhận mềm - cứng, và từ đó từng bước hình thành nhận thức đầu đời.

Ngoài yếu tố khám phá, nhiều chuyên gia tâm lý trẻ em và các nguồn nuôi dạy con cái còn chỉ ra rằng, hành vi này đôi khi là cách bé thu hút sự chú ý và gần gũi với mẹ. Khi cảm thấy buồn ngủ, sợ hãi, hay cần được an ủi, bé sẽ tìm đến điều quen thuộc nhất: hơi ấm, mùi hương và cơ thể của mẹ. Tóc mẹ vốn gần và dễ nắm trở thành “điểm đến” tự nhiên để bé biểu đạt nhu cầu đó.

Hành động của trẻ nhỏ như vậy có thể khiến phụ huynh bất ngờ hoặc cảm thấy đau đớn, nhưng nếu hiểu đúng bản chất, đó chính là cách trẻ thể hiện sự gần gũi và cảm nhận an toàn hơn là hành vi “nghịch ngợm” hay bộc phát tiêu cực. Khi chưa có khả năng diễn đạt bằng lời nói, trẻ dùng hành động để gửi đi thông điệp: “Mẹ ở đây, con cảm thấy an tâm.”

Chuyên gia nuôi dạy trẻ gợi ý rằng thay vì phản ứng dữ dội, phụ huynh có thể biến tình huống thành bài học cảm xúc cho bé: buộc tóc mẹ gọn gàng, nhẹ nhàng gỡ tay bé ra và dẫn bé thực hiện hành động khác như vuốt má, ôm hôn, kèm lời giải thích đơn giản. Đây là cách giúp bé nhận biết cử chỉ thân mật đúng mực, đồng thời vẫn thỏa mãn nhu cầu tương tác.

Như vậy, việc trẻ nhỏ túm tóc mẹ, dù đôi khi gây đau, không chỉ phản ánh nhu cầu cảm xúc mà còn là một phần của quá trình trẻ khám phá, nhận biết thế giới và thể hiện mối gắn kết giữa bé và người chăm sóc. Đối với nhiều phụ huynh, hiểu rõ điều này có thể giúp họ bình tĩnh hơn và có những phản ứng phù hợp trong hành trình nuôi dạy con nhỏ.

Hà An (Tổng hợp)