Nhắc đến Bình Định, nhiều người sẽ nhớ ngay đến võ cổ truyền, những bãi biển đẹp hay tháp Chăm cổ kính. Thế nhưng, vùng đất võ còn có một món ăn dân dã khiến du khách tò mò ngay từ cái nhìn đầu tiên: tré rơm. Những bó rơm nhỏ xinh được buộc gọn gàng, treo thành từng chùm trước các quán đặc sản ven đường, thoạt nhìn giống những chiếc chổi mini hơn là một món ăn. Chính vẻ ngoài mộc mạc ấy lại làm nên sức hút đặc biệt của đặc sản nổi tiếng xứ Nẫu.

Tré là món ăn truyền thống đã gắn bó với đời sống người Bình Định từ nhiều thế hệ. Không ai xác định chính xác món ăn này xuất hiện từ bao giờ, chỉ biết rằng tré từ lâu đã trở thành món không thể thiếu trong những dịp lễ, Tết, đám giỗ hay các buổi sum họp gia đình. Theo thời gian, tré vượt khỏi phạm vi bữa cơm địa phương để trở thành món quà đặc sản được nhiều du khách tìm mua sau mỗi chuyến ghé thăm Bình Định.

Điểm độc đáo của tré nằm ở cả nguyên liệu lẫn cách chế biến. Món ăn được làm từ thịt đầu heo, tai heo, bì và thịt ba chỉ. Sau khi luộc chín, các nguyên liệu được thái mỏng rồi trộn cùng riềng thái sợi, tỏi, mè rang, tiêu, thính gạo và các loại gia vị theo bí quyết riêng của từng gia đình. Chính công thức nêm nếm gia truyền đã tạo nên hương vị riêng biệt, khiến mỗi cơ sở sản xuất đều có "chất" rất riêng nhưng vẫn giữ được bản sắc của tré Bình Định.

Nếu phần nhân đã cầu kỳ thì công đoạn gói tré còn công phu hơn. Hỗn hợp thịt sau khi tẩm ướp được gói kín trong lá ổi - loại lá giúp tạo mùi thơm tự nhiên và hỗ trợ quá trình lên men. Sau đó, gói tré tiếp tục được bọc bằng lớp nilon hoặc lá chuối rồi phủ kín bên ngoài bằng những sợi rơm khô vàng óng. Người thợ khéo léo buộc chặt hai đầu, cắt tỉa gọn gàng để mỗi cây tré trông như một bó rơm thu nhỏ. Chính lớp "áo" bằng rơm này đã tạo nên tên gọi tré rơm và trở thành dấu ấn nhận diện không thể nhầm lẫn của món ăn.

Sau khi gói xong, tré được treo nơi khô ráo khoảng 2-3 ngày để lên men tự nhiên. Khi đạt độ chín, món ăn có vị chua thanh nhẹ, hòa quyện với vị béo của thịt, độ giòn sần sật của tai và bì heo, hương thơm nồng của riềng, tỏi cùng vị bùi của mè và thính. Tất cả tạo nên một tổng thể hài hòa, càng ăn càng cuốn hút.

Người Bình Định có nhiều cách thưởng thức tré. Đơn giản nhất là bóc lớp rơm, dùng đũa đánh tơi phần nhân rồi ăn trực tiếp. Cầu kỳ hơn, tré được cuốn cùng bánh tráng, rau sống, dưa leo, chuối chát, các loại rau thơm và chấm nước mắm tỏi ớt hoặc mắm nêm. Ngày nay, tré còn được biến tấu thành nhiều món như tré trộn xoài xanh, tré trộn bánh tráng hay gỏi tré, mang đến những trải nghiệm ẩm thực mới lạ nhưng vẫn giữ được hương vị đặc trưng vốn có.

Không chỉ hấp dẫn bởi hương vị, tré rơm còn phản ánh sự sáng tạo của người dân miền Trung trong việc tận dụng những nguyên liệu quen thuộc để tạo nên món ăn độc đáo. Từ những sợi rơm tưởng như chỉ gắn với đồng ruộng, người Bình Định đã biến chúng thành lớp "bao bì" tự nhiên vừa đẹp mắt vừa mang đậm hơi thở làng quê.

Ngày nay, giữa vô vàn đặc sản hiện đại được đóng gói bắt mắt, tré rơm vẫn giữ nguyên dáng vẻ mộc mạc với bó rơm vàng giản dị. Có lẽ cũng chính vì thế mà món ăn này không chỉ là đặc sản để thưởng thức mà còn là một phần ký ức, một nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của vùng đất võ Bình Định, khiến bất cứ ai từng nếm thử đều khó lòng quên được.

Hà Lan (Tổng hợp)