Nhắc đến Bắc Giang, nhiều người thường nghĩ ngay đến mùa vải thiều ngọt lịm hay những làn điệu quan họ mượt mà của vùng Kinh Bắc. Thế nhưng, vùng đất này còn có một đặc sản đã trở thành niềm tự hào của người dân địa phương suốt hàng trăm năm qua, đó là mì Chũ. 

Mì Chũ có nguồn gốc từ thị trấn Chũ (tỉnh Bắc Giang cũ, tỉnh Bắc Ninh mới), nơi nghề làm mì đã tồn tại qua nhiều thế hệ. Từ những hạt gạo bao thai hồng đặc sản của địa phương, người dân đã tạo nên những sợi mì trắng ngà, dai mềm và mang hương thơm đặc trưng mà khó nơi nào có được.

Khác với nhiều loại mì khô trên thị trường, mì Chũ được làm hoàn toàn từ gạo, không pha bột mì hay phụ gia tạo độ dai. Gạo sau khi vo sạch sẽ được ngâm nhiều giờ, xay thành bột nước rồi tráng thành từng lớp bánh mỏng. Những tấm bánh sau đó được hấp chín, cắt thành sợi và đem phơi dưới nắng tự nhiên.

Người dân làng nghề vẫn truyền tai nhau rằng, để có những mẻ mì ngon, không chỉ cần nguyên liệu tốt mà còn phải "nhờ trời". Những ngày có nắng nhẹ, hanh khô là điều kiện lý tưởng để sợi mì khô đều, giữ được màu trắng tự nhiên và hương thơm của gạo mới. Chính vì vậy, nghề làm mì cũng gắn bó mật thiết với nhịp điệu của thiên nhiên và kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Điểm hấp dẫn của mì Chũ nằm ở hương vị mộc mạc. Khi luộc chín, sợi mì không bị nát mà vẫn giữ được độ dai vừa phải, mềm nhưng không bở. Mùi thơm của gạo lan tỏa khiến món ăn trở nên khác biệt ngay từ những miếng đầu tiên.

Nhờ hương vị thanh nhẹ, mì Chũ có thể chế biến thành nhiều món khác nhau. Một bát mì nước với nước dùng ninh từ xương, thêm vài lát thịt gà, rau thơm và hành lá đủ mang đến bữa sáng ấm áp cho cả gia đình. Trong khi đó, mì xào với thịt bò, hải sản hay rau củ lại trở thành lựa chọn phù hợp cho bữa trưa hoặc cuối tuần. Nhiều người còn trộn mì cùng nước mắm chua ngọt, rau sống và lạc rang để tạo nên món ăn thanh mát trong những ngày hè.

Mỳ Chũ đang được đóng gói để mang bán. Ảnh: Nguyễn Kế

Không chỉ là thực phẩm, mì Chũ còn mang giá trị văn hóa của một làng nghề truyền thống. Nghề làm mì đã tạo việc làm cho hàng nghìn hộ dân, góp phần gìn giữ những kỹ thuật chế biến thủ công được truyền từ đời này sang đời khác. Dù hiện nay nhiều công đoạn đã được hỗ trợ bằng máy móc, người dân vẫn giữ những bí quyết quan trọng như lựa chọn giống gạo, tỷ lệ pha bột hay thời gian phơi mì để đảm bảo chất lượng.

Những năm gần đây, mì Chũ ngày càng được biết đến rộng rãi và có mặt tại nhiều siêu thị, cửa hàng đặc sản trên cả nước. Không ít du khách khi đến Bắc Giang đều tìm mua vài cân mì làm quà bởi đây là món quà quê mộc mạc nhưng chứa đựng tinh hoa của vùng đất trung du.

Giữa vô vàn thực phẩm chế biến sẵn, mì Chũ vẫn giữ được sức hút nhờ sự nguyên bản và an toàn. Mỗi sợi mì là kết quả của sự kiên trì, tỉ mỉ và tình yêu nghề của người dân làng Chũ. Đó cũng là lý do món ăn này không chỉ được yêu thích trong bữa cơm gia đình mà còn trở thành một phần ký ức của những người con Bắc Giang mỗi khi xa quê.

Cuối tuần, thay vì những món ăn cầu kỳ, một đĩa mì Chũ xào hải sản hay bát mì gà nóng hổi cũng đủ để cả gia đình quây quần bên mâm cơm. Hương thơm của gạo, vị ngọt của nước dùng và những sợi mì dai mềm như gợi nhắc về vẻ đẹp của những làng nghề Việt Nam vẫn đang ngày ngày gìn giữ những giá trị truyền thống giữa cuộc sống hiện đại.

Hana (Tổng hợp)